Islomda bagʻrikenglik va tinchlik tushunchalari oʻta muhim oʻrin tutadi. Ushbu qadriyatlar dinning asosi boʻlib, insonlar oʻrtasidagi munosabatlarda adolat, mehr-oqibat va oʻzaro hurmatni taʼminlashga yoʻnaltirilgan.
- Bagʻrikenglik Islomda
Islomda bagʻrikenglik insonlar oʻrtasidagi farqlarni qabul qilish, ularni hurmat qilish va har bir kishining oʻz eʼtiqodiga, fikriga, madaniyatiga erkinlik berishni anglatadi. Qurʼonda va Hadisda bagʻrikenglikka katta ahamiyat berilgan.
• Qurʼoni karimda:
Islomda odamlar oʻrtasidagi farqlar — etnik, milliy, ijtimoiy yoki diniy farqlarni tan olish va hurmat qilishning oʻzi imonning bir qismi sifatida qaraladi. Misol uchun, Qurʼonda shunday deyiladi:
“Ey insonlar! Biz sizni bir erkak va bir ayoldan yaratdik va sizlarni bir-biringizni tanishish uchun turli xalqlarga va qabilalarga ajratdik. Albatta, Alloh huzurida eng ulugʻingiz — Eng taqvodoringizdur.” (Xujurot surasi, 13-oyat)
Bu oyat insonlarning xilma-xilligi, turli millat va qabilalarga boʻlishi ularni bir-birini tanish va oʻrganish uchun imkoniyat yaratishini koʻrsatadi. Islomda faqat taqvo (Allohga boʻlgan taqvo) eng katta fazilat hisoblanadi.
• Hadislarda:
Paygʻambar Muhammad (s.a.v) bagʻrikenglikni kuchli targʻib qilgan. Masalan, u zot:
“Insonlar, sizlardan eng yaxshisi, boshqalarga yaxshilik qilganlaridir.” (Buxoriy va Muslim rivoyatlari)
Bu hadisda odamlar oʻrtasidagi oʻzaro hurmat, mehr va yordam koʻrsatish bagʻrikenglikning asosiy ifodasi sifatida qaraladi.
- Tinchlik Islomda
Islomning asosiy maqsadi — tinchlikni, xavfsizlikni va barqarorlikni yaratishdir. Islom soʻzi ham “tinchlik” va “tavhid” (Allohga boʻlgan ishonch) degan maʼnolarni anglatadi, bu dinning tinchlikka boʻlgan aloqasini ochib beradi.
• Qurʼonda tinchlikka chaqiruv:
Qurʼonda tinchlikni taʼminlash va yovuzlikdan saqlanishga alohida urgʻu beriladi. Misol uchun, Qurʼonda:
“Sizga qarshi urush qilayotganlarga qarshi Allohning yoʻlida urush qiling,va tajovuzkor boʻlmang.Albatta Alloh tajovuzkor boʻlganlarni xush koʻrmas” (Baqara surasi, 190-oyat)
Bu oyat Islomda hujumga javob berishda ham tinchlikni saqlash va faqat zaruriyat tugʻilganda jang qilish kerakligini bildiradi.
• Hadislarda tinchlik:
Paygʻambar Muhammad (s.a.v) tinchlikni yaratish va uni saqlashni juda muhim deb bilgan. Masalan, u:
“Iymonli odamlar orasida eng yaxshi kishi — ular oʻzlari uchun ham, boshqalar uchun ham tinchlikni yaratadiganlardir.” (Muslim)
Bu hadisda tinchlik yaratish nafaqat davlat va jamiyat darajasida, balki har bir individual darajada ham zarurligini koʻrsatadi.
Bagʻrikenglik va tinchlikning oʻzaro aloqasi
Islomda bagʻrikenglik va tinchlik bir-birini toʻldiradigan va mustahkamlovchi tushunchalardir. Bagʻrikenglik — bu turli xalqlar va jamoalarning oʻzaro hurmatini va tinchlikni taʼminlash uchun asos boʻlsa, tinchlik esa bagʻrikenglikni saqlash uchun zarur muhitni yaratadi. Islomda har bir insonning huquqlari, eʼtiqodlari va farqlari hurmat qilinadi, va bu boshqalar bilan tinch-totuv yashashga imkon beradi.
Ergashxoʻjayev Muhammad Solih, «Koʻkaldosh» oʻrta maxsus islom bilim yurti talabasi





