SIGN IN YOUR ACCOUNT TO HAVE ACCESS TO DIFFERENT FEATURES

FORGOT YOUR PASSWORD?

FORGOT YOUR DETAILS?

AAH, WAIT, I REMEMBER NOW!
KUKALDOSH.UZ
  • LOGIN

KUKALDOSH.UZ

  • Bosh sahifa
  • Madrasa
    • Madrasa tarixi
    • Rahbariyat
    • Yotoqxona
    • Axborot-resurs markazi
  • Yangiliklar
  • Maqolalar
    • Qurʼon ilmlari
    • Aqida
    • Fiqh
    • Tafsir
    • Hadis
    • Arab tili
    • Yurtimiz allomalari
    • Islom tarixi
    • Raddiyalar
    • Axloq va tarbiya
    • Bagʼrikenglik va jamiyat
    • Elektron kitoblar
  • Taʼlim
    • 4 yillik öquv dasturi
    • Ilm talab qilish odoblari
  • Kurslar
    • Qurʼoni Karim va tajvid kursi
    • Tayyorlov kursi
  • Qabul
    • Qabul tartibi
    • Kiriş imtihonlari 2027-2028
    • Ötiş ballari
    • Topşirganlar soni
    • Imtihon duolari
  • Boğlaniş
Нажмиддин Кубро (1145-1221)
27.03.2025 / Bo‘limda Maqolalar

Нажмиддин Кубро (1145-1221)

ХІІ-ХІІІ асрлар тасаввуф оламининг буюк вакилларидан бири Нажмиддин Кубро Аҳмад ибн Умар ибн Муҳаммад Хивақий 1145-йили Хоразмнинг Хива шаҳрида туғилган.

«Абулжанноб» куняси, «Нажмиддин», «Томмат ул-кубро» ва «Валийтарош шайх» номлари билан шуҳрат қозонган. У ориф ва сўфий сифатида фақатгина тасаввуф таълимоти билан чекланиб қолмай, мутафаккир сифатида машаққатли сафарлар қилиб, замонасининг мавжуд илмларини ўзлаштирган.

Нажмиддин Кубро ёшлигидан илм-фанга қизиқиб, уни эгаллаш мақсадида кўп ўлкаларни кезади жумладан, Мисрга боради. У жойда машҳур сўфий шайх Рўзбехон Ваззон Мисрий билан танишиб, унга шогирд бўлади.

Ёш Аҳмад ибн Умар ўз иродаси, истеъдоди ва қатъийлиги билан шайхнинг диққатини ўзига тортиб, унинг ишонч ва ҳурматига сазовор бўлади ва бир муддат Мисрда яшайди. Шундан кейин Нажмиддин Кубро илмини ошириш мақсадида Табриз шаҳрига боради ва у ерда мутакаллим Абу Мансур Ҳафдадан калом илмини, шайх Бобо Фараж Табризий, Аммор Ясир, Исмоил Қасрий каби мутасаввифлардан тасаввуфга оид зохирий ва ботиний илмларин эгаллайди.

Шайх Рўзбехон Нажмиддин Кубро тасаввуф асосларини тўлиқ англаб олганини кўриб, уни она юрти Хоразмга бориб, тасаввуф таълимотини тарқатиш билан шуғулланишга тавсия беради. Кубро ўз юртига қайтиб келади ва хонақоҳ таъсис етади бу даргоҳ манбаларда «Тариқа аз-заҳабия», яъни «Олтин тариқат» номи била ҳам зикр этилган. Мутасаввиф олим кубровия тариқатига асос солди ва тариқатга оид ирфоний таълимотларни талқин эта бошлади.

Али Акбар Деҳхудонинг машҳур «Луғатнома» асарида келтирилишича, Нажмиддин Кубро ғоят зийраклиги ва улкан ақл-заковати туфайли ҳар кандай муаммоли масала сўралганда ҳал қилиб бериб, баҳс-мунозара қилган киши устидан ғолиб чиқар эдилар, шу боис у кишини «Томматул-кубро» «Улуғларнинг етуги» деб атаганлар Шамсиддин Сомийнинг ёзишича, вақт ўтиши билан «Томма» сўзи сўзлаушув жараёнида тарк этилиб, «Кубро» сўзи унниг лақаби, Нажмиддин Кубронинг ажралмас қисмига айланган.

Манбаларда келтирилишича, Чингизхон шайх Нажмиддин Кубронинг халқ орасидаги обрў-эътибори ва машҳурлигини инобатга олиб, шаҳарга ҳужум қилишдан олдин унга «Мен Хоразмни қатли ом килмоқчиман, шунинг учун Сиздек улуғвор шахс шаҳарни тарк этиб, ундан чиқиб кетишингизни сўрайман» деган мазмундаги мактуб билан чопар юборади Нажмиддин Кубро мактуб билан танишади ва унга жавобан «Мен етмиш олти йил умрим давомида хоразмликлар билан турмушнинг аччиқ-чучугини бирга тотганман энди улар бошига бало-қазо ёғилаётган пайтда қочсам мурувватдан бўлмайди» деган хабарни етказади, етмишдан ошган Нажмиддин Кубро халқ орасидан лашкар тўплаб мўғул босқинчиларига қарши ўз муридлари билан шиддатли жангга кириб шаҳид бўлади. Ушбу воқеа 10-жумодул аввал, 1221 милодий йилнинг июл ойида содир бўлган эди.

Нажмиддин Кубронинг қабри борасида манбаларда турли маълумотлар келтирилади Доктор М. Муин унинг мозори мавжуд эмас, деган маълумотни берса, ўрта аср араб сайёҳи Ибн Батутта ўзининг машҳур саёҳатномасида «Хоразмдан чиқаверишда бир зовия бор, у энг буюк авлиёлардан бири бўлмиш Нажмиддин Кубро қабри узра бунёд этилган Бу ерда зиёратчилар учун таом тайёрланади. Хоразмнинг обрўли кишилардан бўлмиш мударрис Сайфиддин ибн Асаба зовияда шайхлик қилади» мазмунидаги маълумотномани ёзади.

Нажмиддин Кубро араб тилида қатор илмий асарлар ёзган. «Шарҳ ас-сунна вал-масолиҳ» (Суннат ва эзгуликлар шарҳи), «ал-Усул ал-ашара» (Ўнта асосий қоида), «ар-Рисола фис-сулук» (Сулук ҳақида рисола), «Рисола ат-туруқ» (Худога эришиш йўллари ҳақида рисола), «Таволиъ ат-танвир» (Ёғду манбалари), «Фавотих ал-жамол» (Гўзаллик бошланишлари), «Ҳидоят ат-толибин» (Изланувчиларга тўғри йўл кўрсатиш), «Одоб ал-муридин» (Муридлар одоби), «Сакинат ас-солиҳин» (Солиҳ кишиларнинг виқор ва ороми), «Вусул ила Аллоҳ» (Аллоҳга эришиш), «Истилоҳ ас-суфия» (Тасав-вуф истилоҳлари), «Одоб ас-сулук» (Сулук одоби ҳақида) каби нодир асарлар ёзганлиги ҳақида маълумотлар мавжуд.

Нажмиддин Кубронинг шогирди Сайфиддин Бохарзии томонидан Бухоро яқинидаги Соктарий қишлоғида ташкил этилган ана шундай хонақоҳ Нажмиддин Кубро номи билан аталар эди Бу ердаги кубровия жамияти XVIII асрнинг охирларигача фаолият юритган ва унинг аъзолари Нажмиддин Кубро ғояларини Хитойнинг ғарбий чегараларигача ёйганлар Кубронинг Саъдиддин Ҳамавий номли шогирди, у 1252 йилда вафот этган. Хуросоннинг Баҳрабод деб аталган масканида хонақоҳ барпо қилиб, унинг атрофида тўгарак ташкил этган.

Мутасаввиф олим, мутафаккир Нажмиддин Кубро тасаввуф таълимотининг ривожи, айниқса, кубровия тариқатининг юзага келиши ва бутун мусулмон Шарқига кенг тарқалишида беқиёс хизмат кўрсатган.

Мустақиллик йилларида Нажмиддин Кубронинг ҳаёти, унинг илмий-маънавий меросини ўрганиш борасида хайрли ишлар амалга оширилди жумладан, алломанинг мавжуд асарлари ўрганилди, унга бағишланган қиссалар аниқланди ва Нажмиддин Куброга бағишланган катта ҳажмли тўплам чоп этилди.

Абдуҳафизов Абдусаттор, Кўкалдош ўрта махсус ислом билим юрти 1-курс талабаси

What you can read next

ИСЛОМ ЭЗГУЛИК ВА ТИНЧЛИК ДИНИДИР
Ислом эзгулик ва тинчлик динидир
ҚАБРИСТОН ЗИЁРАТИ(ёхуд азиз-авлиёларга беписандлик, уларни инкор қилиш ҳукми хусусида)
ҚАБРИСТОН ЗИЁРАТИ(ёхуд азиз-авлиёларга беписандлик, уларни инкор қилиш ҳукми хусусида)
Сенга Аллоҳ кифоя қилсин
Сенга Аллоҳ кифоя қилсин

СЎНГИ МАҚОЛАЛАР

  • Mustaqillik — uluğ ne’mat

  • Kitoblar bilan muomala qiliş odoblari va ularni qölga kiritişga tarğib

  • ILM AMAL BILAN KAMOLGA YETADI

  • Ustoz va şogirdga umumiy bölgan odoblar

  • Kökaldoş madrasasida Xalqaro bağrikenglik kuniga bağışlangan “Zakovat” intellektual öyini taşkil etildi

ҚИДИРУВ ХИЗМАТИ

БЎЛИМЛАР

  • Bosh sahifa
  • Madrasa
  • Yangiliklar
  • Maqolalar
  • Taʼlim
  • Kurslar
  • Qabul
  • Boğlaniş

Тезкор ҳаволалар

  • Qabul tartibi
  • Kiriş imtihonlari 2027-2028
  • Ötiş ballari
  • Topşirganlar soni
  • Qurʼoni Karim va tajvid kursi
  • Tayyorlov kursi
  • 4 yillik öquv dasturi
  • Imtihon duolari

АЛОҚА

Тошкент 100208, Чилонзор тумани, Гулистон кўчаси, 37/1

+998 94 988 23 43

info@kukaldosh.uz

ХАРИТА

KökaldoşKökaldoş

Yandex xarita →Google xarita →

© 2018 - 2026. kukaldosh.uz | Ўзбекистон Мусулмонлари идораси "Кўкалдош" ўрта махсус ислом билим юрти.
Барча хуқуқлар химояланган. Сайтдан маълумот олинганда манба кўрсатилиши шарт.
АОКА интернет-ОАВ гувоҳномаси рақами: 1221

TOP