Shayx imom Saʼduddin Taftazoniy rohimahulloh– ilm va tafakkur olamining porloq yulduzi, soʻzlarida hikmat, asarlarida haqiqat mujassam boʻlgan ulugʻ allomalardan biridir. Uning ilmiy merosi nafaqat oʻz zamonida, balki asrlar osha ziyosi soʻnmagan ilmlar maʼdani va maʼrifat manbaidir.
Toʻliq ismlari Saʼduddin Masʼud ibn Umar ibn Taftazoniy. Hijriy 722-yilning safar oyida (milodiy 1322) Mavorounnahrning mashhur shaharlaridan boʻlgan Niso shahriga qarashli Taftazon qishlogʻida tavallud topgan bu buyuk zot yoshligidanoq ilmga chanqoqligi va zukkoligi bilan tengqurlaridan ajralib turardilar. Fiqh, kalom, nahv, mantiq va adabiyot kabi fanlarda mukammal bilimlarga ega boʻlib, har bir sohada chuqur tahlillar va teran mushohadalar qoldirdilar.
U zot usha davrning mashhur olimi boʻlgan Azududin Iyjiy rohmathllohi alayhga shogird boʻladilar va undan kalom, usul, bayon, mantiq kabi fanlarni mukammal egallaydilar.
Taftazoniy qalami ostida dunyoga kelgan “Sharh al-Aqaʼid”, “Sharh al-Maqasid”, “Tahzib al-Mantiq” kabi asarlar ilohiy ilmlar tarixida buyuk durdona sanaladi. Ayniqsa, “Sharh al-Aqaʼid” asari oʻzining maʼnodagi teranligi va dalillardagi nozikligi bilan mutafakkirlar qalbini zabt etgan. Uning balogʻat faniga oid boʻlgan Imom Qazviniyning“Talxisul miftoh” asariga sharh bolgan “Al-Mutovval” va uning qisqartirilgani “Muxtasarul maʼoniy” asarlari moʼtabar manbalardan sanaladi. Usul ilmida ham “At-talvih” asarlari ulamolar tomonidan eʼtirof etilgan.
Uning har bir satrida tafakkurning chuqurligi, har bir soʻzida haqiqatning jilvasi seziladi.
Bu ulugʻ olimning uslubi nafaqat ilmiy, balki badiiy jihatdan ham mukammal edi. U ilmni faqat dalillar bilan emas, balki soʻz goʻzalligi va hikmat ohangida bayon etar, shuning uchun uning asarlari avlodlarga nafaqat bilish zavqini, balki maʼnaviy huzurni ham hadya etadi.
Imom Taftazoniy rohmatullohi alayh hayoti – ilmga muhabbat va haqiqatga xizmat qilishning mukammal namunasidir. U oʻzining chuqur fikrlari bilan nafaqat musulmon olamining ilohiyotchilarini ilhomlantirdi, balki ilmiy tafakkurning eng oliy darajalarini zabt etdi.
Hijriy 791-yilda (1389-yil) bu buyuk olim bu dunyoni tark etgan boʻlsa-da, uning ilmi va hikmati qalblarimizda, asarlari esa abadiy maʼnaviyat xazinasi sifatida yashab kelmoqda.
Taftazoniy hayoti bizga shuni oʻrgatadiki, haqiqiy buyuklik – ilmni teranlik bilan oʻrganish va uni goʻzallik bilan bayon etishda, haqiqat yoʻlida sabr va mashaqqat bilan yuksalishda namoyon boʻladi.
Abdulatifov Islomjon
«Koʻkaldosh» oʻrta maxsus islom bilim yurti 202-guruh talabasi





