Vatanimiz mustaqilligiga oʻttiz besh yil toʻldi. Shu davr mobaynida xalqimiz oʻz eʼtiqodiga, milliy ildizlariga qaytdi; yopiq eshiklar ortida qolgan qadimiy ilm dargohlari esa yangidan hayot topdi. 475 yillik tarixga ega Koʻkaldosh oʻrta maxsus islom taʼlim muassasasining taqdiri ana shu tiklanishning yorqin timsolidir.
Alloh taologa beadad hamdu sanolar, Paygʻambarimiz Muhammad Mustafo sollallohu alayhi va sallamga cheksiz salavot va salomlar boʻlsin.
Har bir millat va xalq tarixida uning qadr-qimmati, oʻzligi va kelajak taraqqiyotini belgilab beradigan burilish nuqtalari mavjud. Jonajon Oʻzbekistonimiz bosib oʻtgan shonli yoʻlga nazar tashlar ekanmiz, oʻttiz besh yillik mustaqil taraqqiyot davri ajdodlarimizning koʻp asrlik orzu-umidlari roʻyobga chiqqan davr boʻlganiga guvoh boʻlamiz. Istiqlol – shunchaki siyosiy tushuncha yoki chegara daxlsizligi emas, balki xalqimizning oʻzligini anglashi, asriy qadriyatlarini qayta kashf etishi, eʼtiqod erkinligiga erishishi va maʼnaviy ildizlariga qaytishini taʼminlagan ulugʻ ilohiy neʼmatdir.
Muqaddas islom taʼlimotida vatanparvarlik, tinchlik-osoyishtalik va milliy birdamlik eng oliy qadriyatlar qatorida eʼtirof etiladi. Olamlar Parvardigori bashariyatga ato etgan neʼmatlar ichida erkinlik, omonlik va yurt tinchligi alohida oʻrin tutadi. Zero, osoyishtalik boʻlmagan zaminda na ilm-fan rivojlanadi, na maʼrifiy yuksalishga erishiladi, na ibodatlar xotirjamlik bilan ado etiladi. Shu maʼnoda, mamlakatimizdagi barqarorlik va oʻzaro hamjihatlik har bir fuqaro qalbiga shukronalik tuygʻusini jo qilishi tabiiydir.
Oʻtgan oʻttiz besh yil mobaynida jamiyat hayotining barcha sohalarida ulkan oʻzgarishlar yuz berdi. Ayniqsa, milliy-diniy qadriyatlarimizni tiklash, muqaddas qadamjolarni obod etish va sof islom maʼrifatini xalqimizga yetkazish yoʻlida beqiyos ishlar amalga oshirildi. Yurtimiz boʻylab qad rostlagan jome masjidlar, zamon talablari asosida faoliyat yuritayotgan islom taʼlim muassasalari, ilmiy-tadqiqot markazlari shu neʼmatning yorqin mevalaridir.
Tarix – oʻtmish koʻzgusi, kelajak poydevoridir. Bugungi erkin va farovon hayotimizning asl mohiyatini toʻlaqonli idrok etish uchun yaqin oʻtmish sahifalariga xolis nazar tashlash, xalqimiz boshidan kechirgan murakkab sinovlarni yodga olish katta ahamiyatga ega. Mustabid tuzum davrida millatimizning koʻp asrlik merosi, diniy qadriyatlari va muqaddas anʼanalariga nisbatan yuritilgan ayovsiz siyosat qalblarda chuqur jarohat qoldirgan edi.
Oʻsha qora kunlarda xalqimizning eʼtiqod erkinligi poymol etildi, asrlar davomida maʼrifat taratgan yuzlab masjid va madrasalar eshiklariga qulflar urildi. Ilm-fan oʻchoqlari boʻlgan muazzam meʼmoriy obidalar omborxonalarga, ustaxonalarga yoki tashlandiq maskanlarga aylantirildi. Islom olamida dong taratgan ulamolarimiz, mufassir va muhaddislarimizning nodir qoʻlyozma asarlari yoqib yuborildi, saqlab qolinganlari esa kutubxonalarning yopiq fondlarida chang bosib yotdi. Odamlar farzandlariga Qurʼoni karim oyatlarini, milliy odob-axloq qoidalarini yashirincha oʻrgatishga majbur boʻlgan. Ajdodlar merosidan bebahra avlodni shakllantirishga qaratilgan bu kabi tazyiqlar milliy oʻzlikni yoʻq qilishdek mudhish maqsadni koʻzlagan edi.
Biroq xalqimiz qalbidagi iymon nuri, maʼrifatga boʻlgan tashnalik va asriy sabr-bardosh bu ogʻir sinovlarni yengib oʻtishga qodir boʻldi. 1991-yilda qoʻlga kiritilgan mustaqillik millatimiz uchun haqiqiy maʼnaviy uygʻonish, adolatning tantanasi boʻldi. Istiqlol sharofati bilan xalqimiz oʻzining azaliy eʼtiqodiga, milliy ildizlariga qayta erishdi. Diniy bayramlarimiz – Ramazon va Qurbon hayitlari rasmiy bayram maqomiga ega boʻlib, keng nishonlana boshladi; har yili minglab yurtdoshlarimiz Haj, oʻn minglab kishi Umra ziyoratini emin-erkin ado etish baxtiga muyassar boʻlmoqda.
Eng muhimi, allomalarimiz – Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Imom Moturidiy, Burhoniddin Margʻinoniy, Bahouddin Naqshband kabi mutafakkirlarimizning maqbaralari obod etilib, ularning boy ilmiy merosini oʻrganish va ommalashtirish boʻyicha keng koʻlamli islohotlar amalga oshirildi. Yurtimizda diniy bagʻrikenglik va erkinlik davlat siyosati darajasiga koʻtarildi. Yillar davomida yopiq turgan maʼnaviy xazinalarimiz yana xalqqa qaytarildi.
Ushbu tarixiy jarayonlarni yodga olish bugungi tinch-osoyishta, erkin hayotimiz oʻz-oʻzidan kelib qolmaganini, uning ortida qanchadan-qancha mashaqqat va fidoyilik yotganini anglab yetishga undaydi. Neʼmatning qadrini bilish esa, avvalo, oʻtmishdagi mahrumliklarni toʻgʻri baholashdan boshlanadi.
Bugun biz ana shunday sinovlardan keyingi shukuhli va masʼuliyatli pallada turibmiz. Oʻtgan davr mobaynida erishilgan yutuqlarni sarhisob qilar ekanmiz, istiqlolning asl mohiyatini chuqur idrok etish, uning qadriga yetish va bu neʼmatni koʻz qorachigʻidek asrab-avaylash har birimizning vijdoniy burchimiz ekanini yanada teranroq his etamiz. Sinovli kunlar ortda qolib, ilm-maʼrifat nurlari yana diyorimiz uzra porlay boshlagani Yaratganning xalqimizga bergan buyuk inoyatidir.
Poytaxtimizning qadimiy qismida qad rostlagan, 475 yillik salobatli tarixga ega Koʻkaldosh oʻrta maxsus islom taʼlim muassasasi xalqimizning maʼnaviy hayoti, yuksalishi va boshidan kechirgan murakkab sinovlarining tirik guvohidir. XVI asrda Shayboniylar davrida bunyod etilgan bu muazzam ilm maskani asrlar mobaynida Markaziy Osiyoning yirik maʼrifat oʻchoqlaridan biri boʻlib, bu yerdan yuzlab yetuk ulamolar, mudarrislar, adiblar va davlat arboblari yetishib chiqqan. Turli davrlarda Muqimiy, Furqat, Hamza kabi soʻz sanʼatkorlari ham shu dargoh hujralarida yashab, ijod qilgan.
Biroq mustabid shoʻro davrida boshqa koʻplab qadamjolar kabi bu tabarruk dargohning ham peshonasiga ogʻir qismat yozildi: uning eshiklari tolibi ilmlar uchun yopildi, 1930-yildan boshlab betakror meʼmoriy binodan omborxona, keyinchalik esa turli idoralar qarorgohi sifatida foydalanildi. Madrasaning darsxonalari va hujralari oʻzining asl vazifasidan mahrum etilib, sukunatga gʻarq boʻldi.
Mustaqillik quyoshi charaqlab porlagan ilk yillardanoq adolat tantana qildi. 1991-yilda tarixiy bino Oʻzbekiston musulmonlari idorasi tasarrufiga qaytarildi. 1999-yil 18-avgustda muassasa Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida rasmiy roʻyxatdan oʻtkazildi, 10-oktyabrda maxsus ruxsatnoma oldi va shu yilning 1-noyabridan oʻrta maxsus islom bilim yurti sifatida rasmiy faoliyatini boshladi.
Keyingi yillarda Koʻkaldosh shunchaki taʼmirlanib qolmay, davlatimizning doimiy eʼtibori va gʻamxoʻrligi ostida tubdan qayta tiklandi, uning moddiy-texnik bazasi zamon talablari darajasiga yetkazildi. Hujralar yangi qiyofa kasb etdi; tolibi ilmlar uchun barcha qulayliklarga ega shinam oʻquv xonalari, boy axborot-resurs markazi va kompyuter sinflari barpo etildi. Bugungi kunda muassasada 200 ga yaqin tolibi ilm tahsil olmoqda.
Oʻquv jarayoni asriy anʼanalar va ilgʻor pedagogik texnologiyalar uygʻunligida olib borilmoqda. Muassasada Qurʼoni karim qiroati va tajvid qoidalari, tafsir, hadis ilmi, fiqh, aqida, arab tili morfologiyasi (sarf) va sintaksisi (nahv) kabi anʼanaviy islomiy fanlar chuqur oʻrgatiladi. Shu bilan bir qatorda, zamon talablariga toʻla javob beradigan dunyoviy fanlar – axborot texnologiyalari, chet tillari, Oʻzbekiston tarixi, falsafa va boshqa ijtimoiy-gumanitar yoʻnalishlar puxta oʻqitilmoqda.
Bosh maqsadimiz – ajdodlarimizning boy ilmiy xazinasini chuqur oʻzlashtirgan, ayni paytda zamon bilan hamnafas fikrlaydigan, yuksak salohiyatli va keng dunyoqarashga ega mutaxassislarni tarbiyalashdir. Dargohimiz bitiruvchilari bugun nafaqat diniy sohada xizmat qilmoqda, balki turli davlat va jamoat tashkilotlarida, ilm-fan tarmoqlarida Vatanimiz taraqqiyoti, jamiyatimiz barqarorligi va yoshlar tarbiyasiga munosib hissa qoʻshib kelmoqda. Bu esa istiqlol neʼmati bergan imkoniyatlarning amaldagi yaqqol samarasidir.
Muqaddas islom taʼlimotida insoniyatga ato etilgan har bir yaxshilik va qulaylikka nisbatan minnatdorlik bildirish qalbning eng goʻzal fazilati sanaladi. Qurʼoni karimda marhamat qilinadi:
“Qasamki, agar (bergan neʼmatlarimga) shukr qilsangiz, albatta, (ularni) sizga ziyoda qilurman…”
(Ibrohim surasi, 7-oyat; maʼnolar tarjimasi)
Paygʻambarimiz sollallohu alayhi va sallam esa shukrning ijtimoiy oʻlchovini shunday koʻrsatganlar: “Odamlarga shukr qilmagan kishi Allohga shukr qilmagan boʻladi” (Abu Dovud, 4811-hadis; Termiziy, 1954-hadis). Ushbu ilohiy daʼvat va nabaviy koʻrsatma har bir ongli musulmonni oʻzi bahramand boʻlayotgan tinchlik, xotirjamlik, erkinlik va ilmu ziyo muhitini teran anglashga undaydi.
Shukrona faqatgina tilda “Alhamdulillah” deyish bilan cheklanmaydi; uning eng oliy darajasi berilgan neʼmatni ezgu maqsadlar yoʻlida toʻgʻri sarflash, yaʼni amaliy harakatda namoyon etishdir. Mustaqillik bergan betakror imkoniyatlar – ziyoratgohlarning obod etilishi, diniy-maʼrifiy kitoblarning emin-erkin chop etilishi, yoshlarning zamonaviy va diniy bilimlarni toʻsiqlarsiz egallashi oldidagi eng katta shukronalik millatimiz ravnaqi yoʻlida sidqidildan mehnat qilish, sof eʼtiqod mezonlarini himoya qilish va Vatan koriga yaraydigan komil inson boʻlib yetishishdir.
Bugungi murakkab globallashuv davrida, turli gʻoyaviy tahdidlar va axborot xurujlari avj olgan pallada diniy taʼlim muassasalari zimmasidagi masʼuliyat har qachongidan ham ortdi. Yurtimizda ilgari surilayotgan “Jaholatga qarshi – maʼrifat” degan ezgu tamoyil ayni shu ehtiyojdan kelib chiqqan. Sof islom taʼlimoti mutaassiblik, radikalizm va buzgʻunchilikni qatʼiyan rad etadi; u insonparvarlik, ilmga intilish, mehr-oqibat va bagʻrikenglikni targʻib qiladi. Shuning uchun ham yosh avlod ongini soxta daʼvolar, internet makonidagi noxolis oqimlar taʼsiridan asrash, ularga ajdodlarimiz asos solgan moʼtadil moturidiya aqidasi va hanafiy mazhabi mezonlarini toʻgʻri singdirish mudarrislarimizning asosiy vazifasidir.
Koʻkaldosh tolibi ilmlari bugun nafaqat sharʼiy matnlarni tushunadigan, balki zamonaviy dunyoda yuz berayotgan mafkuraviy jarayonlarni toʻgʻri tahlil qila oladigan, jamiyatda maʼrifat ziyosini tarqatadigan yetuk mutaxassislar boʻlib shakllanmoqda. Zero, qalbi ilm nuri bilan sugʻorilgan, shukronalikni oʻziga shior qilgan avlod hech qachon yot gʻoyalar tuzogʻiga tushmaydi, balki oʻz xalqi va davlatining mustahkam qalqoniga aylanadi.
Istiqlolimizning oʻttiz besh yillik bosqichi xalqimizning maʼnaviy yangilanishi, oʻzligini anglashi va diniy-maʼrifiy sohadagi tarixiy burilishlar davri sifatida tarix sahifalariga muhrlandi. Ajdodlarimiz merosini tiklash, qadimiy ilm dargohlariga yangi hayot bagʻishlash va jamiyatda mustahkam ijtimoiy-maʼnaviy muhitni qaror toptirish yoʻlida erishilgan natijalar har birimizning qalbimizga cheksiz gʻurur va iftixor bagʻishlaydi.
Koʻkaldosh oʻrta maxsus islom taʼlim muassasasi jamoasi nomidan butun xalqimizni, aziz yurtdoshlarimizni eng ulugʻ, eng aziz bayram – Vatanimiz mustaqilligining oʻttiz besh yillik qutlugʻ toʻyi bilan samimiy muborakbod etamiz.
Parvardigori olam jannatmakon yurtimiz osmonini hamisha musaffo, mustaqilligimizni boqiy, osoyishtaligimizni bardavom aylasin. Xalqimiz farovonligi, Vatan ravnaqi va maʼrifat tantanasi yoʻlida olib borilayotgan barcha xayrli islohotlarga Oʻzi madadkor boʻlsin.
Yurtimiz uzra tinchlik, mehr-oqibat va qut-baraka hech qachon arimasin, yoshlarimizning ilm yoʻlidagi saʼy-harakatlari hamisha ziyoda boʻlsin!
✒️M.Erkayev Koʻkaldosh oʻrta maxsus islom taʼlim muassasasi mudiri




