SIGN IN YOUR ACCOUNT TO HAVE ACCESS TO DIFFERENT FEATURES

FORGOT YOUR PASSWORD?

FORGOT YOUR DETAILS?

AAH, WAIT, I REMEMBER NOW!
KUKALDOSH.UZ
  • LOGIN

KUKALDOSH.UZ

  • Bosh sahifa
  • Madrasa
    • Madrasa tarixi
    • Rahbariyat
    • Yotoqxona
    • Axborot-resurs markazi
  • Yangiliklar
  • Maqolalar
    • Qurʼon ilmlari
    • Aqida
    • Fiqh
    • Tafsir
    • Hadis
    • Arab tili
    • Yurtimiz allomalari
    • Islom tarixi
    • Raddiyalar
    • Axloq va tarbiya
    • Bagʼrikenglik va jamiyat
    • Elektron kitoblar
  • Taʼlim
    • 4 yillik öquv dasturi
    • Ilm talab qilish odoblari
  • Kurslar
    • Qurʼoni Karim va tajvid kursi
    • Tayyorlov kursi
  • Qabul
    • Qabul tartibi
    • Kiriş imtihonlari 2027-2028
    • Ötiş ballari
    • Topşirganlar soni
    • Imtihon duolari
  • Boğlaniş
Ота онага оқ бўлиш гуноҳи кабирадир
15.03.2021 / Bo‘limda Axloq va tarbiya, Maqolalar

Ота онага оқ бўлиш гуноҳи кабирадир

Ўзбек тилида “оқ бўлиш”, дегани, арабча عَقٌّ сўзидан олинган бўлиб, бу лафз ўзбекчада ҳам ишлатиладиган бўлиб қолган. Бунинг маъноси, “осий бўлиш”, “қарши чиқиш”, маъноларини англатади. Ота онага оқ бўлиш шариъатимизда гуноҳи кабиралардан саналади. Чунки, ота онанинг ҳаққи фарзанд зиммасидаги энг улуғ ҳақдир. Уларнинг ҳақларини адо қилиш ҳар бир фарзанднинг зиммасидаги катта мажбуриятдир. Ким бу улкан ҳақни адо қилмаса, қаттиқ гуноҳкор бўлади. Ҳадиси шарифда шундай дейилган:

عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ قَالَ:» الْكَبَائِرُ الْإِشْرَاكُ بِاللهِ وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ وَقَتْلُ النَّفْسِ وَالْيَمِيْنُ الْغَمُوسُ «.رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ.

Абдуллоҳ ибн Амр розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади: “Набий солаллоҳу алайҳи васаллам: “Гуноҳи кабиралар Аллоҳга ширк келтириш, ота онага оқ бўлиш ва бирор кишини ўлдириш ва ёлғон қасамдир”, дедилар”. Бухорий ривоят қилган.

Бу ҳадиси шарифда ота онага оқ бўлишни, энг катта гуноҳ бўлган Аллоҳга ширк келтиришдан кейин зикр қилиняпти. Бундан кўриниб турибтики, ота онага осий бўлиш катта гуноҳлардан экан.

Бошқа бир ҳадиси шарифда шундай дейилган:

عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: : «لا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنَّانٌ وَلا عَاقٌّ وَلا مُدْمِنُ خَمْرٍ». رَوَاهُ النَّسَائِيُّ.

Абдуллоҳ ибн Амр розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади: “Набий солаллоҳу алайҳи васаллам: “Миннат қилувчи (яхшилик қилган кишисига фахр ва кибр қилувчи) ва ота онасига оқ бўлувчи ва хамр (маст қилувчи ичимлик) ичишда бардавом бўлувчи жаннатга кирмайди”, дедилар”. Насаий ривоят қилган.

Ушбу ҳадисда ота онага оқ бўлган киши жаннатга кирмайди, деб айтиляпти. Бошқа ҳадисда эса, ота онаси ҳаётлик вақтида уларни рози қилиб, жаннатга кира олмаган кишининг хор бўлиши айтилган:

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ : «سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ  صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ  يَقُوْلُ: «رَغِمَ أَنْفُهُ ، رَغِمَ أَنْفُهُ ، رَغِمَ أَنْفُهُ» قِيْلَ : مَنْ يَا رَسُولَ اللهِ ؟ قَالَ : مَنْ أَدْرَكَ وَالِدَيْهِ عِنْدَ الْكِبَرِ : أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا ثُمَّ لَمْ يَدْخُلِ الْجَنَّةَ». رَوَاهُ مُسْلِمٌ.

Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг: “Бурни ерга ишқалсин, бурни ерга ишқалсин, бурни ерга ишқалсин”, деяётганларини эшитдим. «Ким, эй, Расулуллоҳ ?», дейилди. У Зот: «Ким ота-онасининг иккови ёки биттаси ёши катта бўлганда, уларга етса-ю, сўнгра жаннатга кира олмаса», дедилар”. Муслим ривоят қилган.

Бу ҳадисдан маълум бўлишича ота онага хизмат қилиш сабабли инсон жаннатга кириши мумкин экан.

Ота онага оқ бўлишга сабаб бўладиган ишлар жуда ҳам кўп бўлиб, айримлари ҳадиси шарифларда баён қилинган. Улар:

1. Фарзанд ота-онасини сўкиши ҳам гуноҳи кабиралардан саналади.

Уларни сўкиш икки хил бўлиши мумкин:

А). Фарзанд ота-онасини тўғридан-тўғри ҳақоратлаб, уни сўкиши мумкин. Бу ҳолат жуда ҳам кам учраши мумкин.

Б). Ўз ота-онасини очиқдан очиқ сўкмайди, балки, бировнинг ота-онасини сўкади ва уни лаънатлайди, натижада, улар ҳам бунинг ота-онасини сўкади. У бировларни сўкиши билан ўз ота-онасини сўккан ҳисобланади. Бу ҳолат эса, одамларнинг орасида кўплаб учрайди. Бу ҳақида ҳадиси шарифда шундай дейилган.

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاص رضيَ اللهُ عَنْهُمَا، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم قَالَ :« مِنَ الْكَبَائِرِ شَتْمُ الرَّجُلِ وَالِدَيْهِ ». فَقَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ يَشْتِمُ الرَّجُلُ وَالِدَيْهِ؟ فَقَالَ :« نَعَمْ يَسُبُّ أَبَا الرَّجُلِ فَيَسُبُّ أَبَاهُ وَيَسُبُّ أُمَّهُ فَيَسُبُّ أُمَّهُ ». رَوَاهُ مُسْلِمٌ.

Абдуллоҳ ибн Амр ибн Ос розияллоҳу анҳумолардан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ солаллоҳу алайҳи васаллам: «Киши ота-онасини ҳақорат қилиши гуноҳи кабиралардандир», деб айтдилар. Улар: «Эй, Расулуллоҳ! Киши ўз ота-онасини ҳам ҳақорат қиладими?»-деб айтдилар. У зот:  «Ҳа, у бир кишининг отасини сўкади, у ҳам унинг отасини сўкади ва у унинг онасини сўкади, натижада, у ҳам унинг онасини сўкади», дедилар”. Муслим ривоят қилган.

Бошқа бир ривоятда шундай дейилган:

عَنْ عُرْوَةَ بْنِ عِيَاضٍ أَخْبَرَهُ أَنُّه سَمِعَ عَبْدَ اللهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ يَقُولُ : مِنَ الْكَبَائِرِ عِنْدَ اللهِ تَعَالَى أَنْ يَسْتَسِبَّ الرَّجُلُ لِوَالِدِهِ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ فِي الْاَدَبِ الْمُفْرَدِ.

Урва ибн Иёздан ривоят қилинади: У Абдуллоҳ ибн Амр ибн Оснинг: “Киши отасига сўкиш олиб бериши Аллоҳ таоло ҳузурида катта гуноҳлардандир”, деганини эшитди. Бухорий “Ал-Адаб ал-муфрад” китобида ривоят қилган.

Шунга кўра, мусулмон киши ҳеч кимнинг ота онасини сўкмаслиги керак, акс ҳолда бу иши билан, ўз ота-онасини сўккан бўлади.

2. Ота онага лаънат айтиш ҳам гуноҳ иш бўлиб, ким ота онасига лаънат айтса, Аллоҳ таоло унга лаънат айтади.

Ота онани лаънатлаш ҳам икки хил бўлади:

А). Фарзанд ўз ота онасига лаънат сўзларини айтиши.

Б). У бошқаларга ёмонлик қилади, уларга лаънат айтиб, ҳақорат қилади. Натижада, бошқалар томонидан бунинг ота онасига лаънатлар айтилади. Бу ҳақида ҳадиси шарифда шундай дейилган:

عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ، قَالَ: سُئِلَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ: هَلْ خَصَّكُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَيْءٍ. فَقَالَ: مَا خَصَّنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَيْءٍ لَمْ يَعُمَّ بِهِ النَّاسَ كَافَّةً إِلَّا مَا كَانَ فِي قِرَابِ سَيْفِي هَذَا. قَالَ: فَأَخْرَجَ صَحِيفَةً مَكْتُوبٌ فِيهَا لَعَنَ اللَّهُ مَنْ ذَبَحَ لِغَيْرِ اللَّهِ وَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ سَرَقَ مَنَارَ الْأَرْضِ وَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ لَعَنَ وَالِدَهُ وَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ آوَى مُحْدِثًا . رَوَاهُ أَحْمَدُ.

Абу Туфайлдан ривоят қилинади: У: “Алий розияллоҳу анҳудан: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам сизларга бир нарсани хослаб берганларми?”-деб сўралди. У: “У зот инсонларнинг ҳаммасига тарқалмаган нарсаларни бизга хослаб бермаганлар, фақатгина қиличим қинидаги нарса бор”, деди. “Аллоҳдан бошқа учун жонлиқ сўйганни Аллоҳ лаънатлайди ва ер белгиларини ўғирлаган кишини Аллоҳ лаънатлайди ва отасини лаънатлаган кишини Аллоҳ лаънатлайди ва бидъатчига жой берган кишини Аллоҳ лаънатлайди, деб ёзилган бир саҳифани чиқарди”, деб айтди. Аҳмад ривоят қилган.

Имом Бухорийнинг “Ал-адаб ал-муфрад” китобида келган ривоятда: “Ота онасини лаънатлаган кишини Аллоҳ лаънатлайди”, дейилган.

Шунга кўра ота онага лаънат олиб келадиган барча ишлардан сақланиш лозим бўлади.

3. Ота онани йиғлатиш ҳам гуноҳи кабиралардан саналади. Бу ҳақида қуйидаги ривоятни келтиришимиз мумкин:

عَنْ طَيْسَلَةَ، أَنُّه سَمِعَ بْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يَقُولُ: بُكَاءُ الْوَالِدَيْنِ مِنَ الْعُقُوقِ وَالْكَبَائِرِ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ فِي الْاَدَبِ الْمُفْرَدِ.

Тайсаладан ривоят қилинади: У Ибн Умар розияллоҳу анҳунинг: “Ота онани йиғлатиш уларга оқ бўлиш ва гуноҳи кабиралардандир”, деганини эшитган экан. Бухорий «Адабул муфрад» китобида ривоят қилган.

Демак, фарзанд ота онасини қалбини ранжитадиган ва уларнинг йиғлашига сабаб бўладиган барча ишлардан сақланиши лозим.

Ота онага оқ бўлиш шу даражада оғир гуноҳки, Аллоҳ таоло унинг жазосини шу дунёнинг ўзидаёқ  тезлаштириб беради. Бу ҳақида ҳадиси шарифда шундай дейилган.

عَنْ أَبِي بَكْرَةَ رَضِىَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُوْلُ: كُلُّ الذُّنُوبِ يُؤَخِّرُ اللهُ تَعَالى مَا شَاءَ مِنْهَا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ إِلَّا عُقُوقَ الْوَالِدَيْنِ فَإِنَّ اللهَ يُعَجِّلُهُ لِصَاحِبِهِ فِي الحَيَاةِ الدُّنْيَا قَبْلَ المَمَاتِ. رَوَاهُ الطَّبَرَانِىُّ.

Абу Бакра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг: «Аллоҳ таоло ҳар бир гуноҳдан хоҳлаганини (яъни, жазосини) қиёмат кунига кечиктиради. Ота-онага оқ бўлиш бундан мустаснодир.  Зеро, Аллоҳ таоло уни (ота-онага оқ бўлишни) эгасига  ўлимдан олдин, шу дунё ҳаётидаёқ (унинг жазосини) тезлаштиради”. деганларини эшитдим”. Табароний ривоят қилган.

Бошқа ривоятда шундай дейилган:

عَنْ أَبِي بَكْرَةَ رَضِىَ اللهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ الله صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : «مَا مِنْ ذَنْبٍ أَجْدَرُ أَنْ يُعَجِّلَ اللهُ لِصَاحِبِهِ الْعُقُوبَةَ فِي الدُّنْيَا، مَعَ مَا يَدَّخِرُ لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِثْلُ الْبَغْيِ ، وَقَطِيعَةِ الرَّحِمِ». رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ.

Абу Бакра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Бағий ва қариндошлик алоқасининг узилишичалик эгасига дунёда тез уқубат етказишга ва қолганини охиратга сақлаб қўйишга лойиқроқ гуноҳ йўқ”, дедилар. Абу Довуд ва Термизий ривоят қилишган.

Шунга кўра, фарзанд ота-онасини доимо ҳурмат қилиши, уларни қалбини оғритиб қўйишдан эҳтиёт бўлиш керак. Зеро, уларга қилинган ҳар бир ҳаракат мукофот ёки жазосиз қолмаслигини эсдан чиқармаслик керак. Шунингдек, улар билан юрганда уларнинг олдида юрмаслиги, ўтиришда улардан олдин ўтирмаслиги ва уларнинг исмини айтиб чақирмаслиги керак. Бу ҳақида улуғ саҳобалардан бири шундай деган:

عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيْهِ أَوْ غَيْرِهِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَبْصَرَ رَجُلَيْنِ فَقَالَ لِأَحَدِهِمَا مَا هَذَا مِنْكَ فَقَالَ أَبِى فَقَالَ : لَا تُسَمِّهِ بِاسْمِهِ وَلَا تَمْشِ أَمَامَهُ وَلَا تَجْلِسْ قَبْلَهُ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ فِي الْأَدَبِ الْمُفْرَدِ.

Ҳишом ибн Урвадан, унинг отасидан ёки ундан бошқадан ривоят қилинади: «Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу икки кишини кўрдида, уларнинг бирига: «Бу сенга ким бўлади», деб айтди. У киши: «Отам», деб айтди. Абу Ҳурайра: «Уни исми билан чақирмагин, унинг олдида юрмагин ва ундан олдин ўтирмагин», деб айтди”. Бухорий «Адабул муфрад» китобида ривоят қилган.

Шуни айтиб ўтиш лозимки, ота онанинг фарзанди учун ҳар қандай дуоси ижобат бўлади. Шунинг учун у доим ота онасининг яхши дуоларини олишга интилиши ва уларнинг ёмон дуоларига дучор бўлиб қолишдан сақланиши керак. Бу ҳақида ҳадиси шарифда шундай дейилган:

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : « ثَلاثُ دَعَوَاتٍ مُسْتَجَابَاتٌ لا شَكَّ فِيهِنَّ : دَعْوَةُ المَظْلُومِ ، وَدَعْوَةُ المُسَافِرِ ، وَدَعْوَةُ الوَالِدِ عَلَى وَلَدِهِ » رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ.

Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ солаллоҳу алайҳи васаллам: “Учта дуо қабул бўлади. Уларда шак йўқ: Мазлумнинг дуоси, мусофирнинг дуоси, отанинг фарзандининг зиддига дуоси”, дедилар”. Абу Довуд, Термизий ривоят қилишган.

Имом Бухорийнинг “Ал-адаб ал-муфрад” китобида келган ривоятда: “Ота онанинг фарзандининг зиддига қилган дуоси”, дейилган.

Хулоса ўрнида айтадиган бўлсак, фарзанд олдидаги энг катта ҳақ бу ота онанинг ҳаққидир. Шунга кўра, фарзанд бу ҳақларни адо қилиш ҳаракатида бўлиши лозим. Улар ҳаётлик вақтида уларни ғанимат билиб, хизматларини қилиб дуоларини олишга интилиш керак бўлади. Фарзанд ота онасининг хизмати билан жаннатга кириши мумкин бўлгани каби, уларни норози қилиш билан буни акси бўлиши ҳам мумкин.

Барчамиз ота-онамизнинг бизга  қилган яхшиликларини эсдан чиқармайлик. Хусусан гўдаклик ва болалик чоғимизда бизга кўрсатган меҳрибонликларини зинҳор унутмайлик. Биз ёш ва заиф бўлган пайтимизда улар бизга парвона бўлишди. Касал ва ожиз пайтимизда улар бизга меҳр кўрсатишди. Буни ҳечқачон эсдан чиқармаслик керак. Энди биз ҳам уларга шундай парвона бўлайлик. Бор меҳримиз билан уларга хизмат қилайлик. Аллоҳ барчамизга ота онамизни рози қилиб, уларнинг дуоларига сазовор бўлишимизни насиб айласин.

“Кўкалдош” ўрта махсус ислом билим юрти ўқитувчиси Мадаминов Шокиржон

What you can read next

Имом Термизийнинг зеҳн идроки
Имом Термизийнинг зеҳн идроки
Мазҳабларнинг пайдо бўлиш зарурати ва ривожланиш босқичлари
Мазҳабларнинг пайдо бўлиш зарурати ва ривожланиш босқичлари
Муфтий ҳазрат кам таъминланган оилалар билан ифторда иштирок этдилар
Муфтий ҳазрат кам таъминланган оилалар билан ифторда иштирок этдилар

СЎНГИ МАҚОЛАЛАР

  • Mustaqillik — uluğ ne’mat

  • Kitoblar bilan muomala qiliş odoblari va ularni qölga kiritişga tarğib

  • ILM AMAL BILAN KAMOLGA YETADI

  • Ustoz va şogirdga umumiy bölgan odoblar

  • Kökaldoş madrasasida Xalqaro bağrikenglik kuniga bağışlangan “Zakovat” intellektual öyini taşkil etildi

ҚИДИРУВ ХИЗМАТИ

БЎЛИМЛАР

  • Bosh sahifa
  • Madrasa
  • Yangiliklar
  • Maqolalar
  • Taʼlim
  • Kurslar
  • Qabul
  • Boğlaniş

Тезкор ҳаволалар

  • Qabul tartibi
  • Kiriş imtihonlari 2027-2028
  • Ötiş ballari
  • Topşirganlar soni
  • Qurʼoni Karim va tajvid kursi
  • Tayyorlov kursi
  • 4 yillik öquv dasturi
  • Imtihon duolari

АЛОҚА

Тошкент 100208, Чилонзор тумани, Гулистон кўчаси, 37/1

+998 94 988 23 43

info@kukaldosh.uz

ХАРИТА

KökaldoşKökaldoş

Yandex xarita →Google xarita →

© 2018 - 2026. kukaldosh.uz | Ўзбекистон Мусулмонлари идораси "Кўкалдош" ўрта махсус ислом билим юрти.
Барча хуқуқлар химояланган. Сайтдан маълумот олинганда манба кўрсатилиши шарт.
АОКА интернет-ОАВ гувоҳномаси рақами: 1221

TOP