بسم الله الرحمن الرحيم
Меҳрибон ва раҳмли Аллоҳ номи ила
نَحمدُهُ وَ نُصَلِّى عَلى رسولِهِ الكَرِيمِ اَمَّا بَعدُ
Меҳрибон ва раҳмли Аллоҳга ҳамд айтамиз ва У зотнинг улуғ Расулига салавоту саломлар йўллаймиз. Ҳамд ва санодан сўнгра:
(Аллоҳ таолонинг каломи тўғрисида)
القُرْآنُ كَلاَمُ اللهِ تَعَالَى فِي المَصَاحِفِ مَكْتُوبٌ، وَفِي القُلُوبِ مَحْفُوظٌ وَعَلَى الألْسُنِ مَقْرُوءٌ، وَ عَلَى النَّبِيِّ عَلَيْهِ الصَّلاَةُ وَالسَّلامُ مُنَزَّلٌ، وَ لَفْظُنَا بِالْقُرْآنِ مَخْلُوقٌ وَ كِتَابَتُنَا لَهُ مَخْلُوقَةٌ وَ قِرَاءَتُنَا لَهُ مَخْلُوقَةٌ وَ القُرْآنُ غَيْرُ مَخْلُوقٍ.
Қуръон – Аллоҳ таолонинг каломидир. У мусҳафларда ёзилган, қалбларда ёдланган, тилларда ўқилган ва Набий алайҳис солату васалламга нозил қилинган. Бизнинг Қуръонни талаффуз қилишимиз махлуқдир, уни ёзишимиз махлуқдир ва уни қироат қилишимиз махлуқдир. Қуръон (яъни, Аллоҳ таолонинг нафсий каломи) махлуқ эмасдир.
وَ مَا ذَكَرَ اللهُ تَعَالَى فِي القُرْآنِ حِكَايَةً عَنْ مُوسَى وَ غَيْرِهِ مِنَ الأنْبِيَاءِ عَلَيْهِمُ الصَّلاةُ وَ السَّلاَمُ، وَ عَنْ فِرْعَوْنَ وَإِبْلِيسَ فَإِنَّ ذَلِكَ كُلَّهُ كَلاَمُ اللهِ تَعَالَى إِخْبَاراً عَنْهُمْ، وَ كَلاَمُ اللهِ تَعَالَى غَيْرُ مَخْلُوقٍ وَ كَلاَمُ مُوسَى وَ غَيْرِهِ مِنَ المَخْلُوقِينَ مَخْلُوقٌ وَ القُرْآنُ كَلاَمُ اللهِ تَعَالَى فَهُوَ قَدِيمٌ لاَ كَلاَمُهُمْ
Аллоҳ таолонинг Қуръонда Мусо ва ундан бошқа пайғамбарлар (уларга салавоту саломлар бўлсин) ҳамда Фиръавн ва Иблис ҳақида ҳикоя тарзида баён қилганларининг барчаси Аллоҳ таолонинг улар ҳақида хабар берган каломидир. Аллоҳ таолонинг каломи махлуқ эмас, Мусонинг ва ундан бошқа махлуқларнинг каломи махлуқдир. Қуръон Аллоҳ таолонинг каломи бўлиб, у қадимдир.Уларнинг каломи қадим эмас.
وَ سَمِعَ مُوسَى عَلَيهِ السَّلاَمُ كَلاَمَ اللهِ تَعَالَى كَمَا قَالَ اللهُ تَعَالَى: (وَ كَلَّمَ اللهُ مُوسَى تَكْلِيمًا) وَ قَدْ كَانَ اللهُ تَعَالَى مُتَكَلِّمًا وَ لَمْ يَكُنْ كَلَّمَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ وَقَدْ كَانَ اللهُ تَعَالَى خَالِقًا فِي الأَزَلِ وَ لَمْ يَخْلُقِ الْخَلْقَ وَ لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَ هُوَ السَّمِيعُ البَصِيرُ فَلَمَّا كَلَّمَ اللهُ مُوسَى كَلَّمَهُ بِكَلاَمِهِ الَّذِي هُوَ لَهُ صِفَةٌ فِي الأزَلِ وَ صِفَاتُهُ كُلُّهَا بِخِلاَفِ صِفَاتِ المَخْلُوقِينَ يَعْلَمُ لاَ كَعِلْمِنَا وَ يَقْدِرُ لاَ كَقُدْرَتِنَا وَ يَرَى لاَ كَرُؤْيَتِنَا وَ يَسْمَعُ لاَ كَسَمْعِنَا وَ يَتَكَلَّمُ لاَ كَكَلاَمِنَا وَ نَحْنُ نَتَكَلَّمُ بِالآلاَتِ وَالحُرُوفِ وَ اللهُ تَعَالَى يَتَكَلَّمُ بِلاَ آلَةٍ وَ لاَ حُرُوفٍ وَ الحُرُوفُ مَخْلُوقَةٌ وَ كَلاَمُ اللهِ تَعَالَى غَيْرُ مَخْلُوقٍ.
Аллоҳ таоло: “Аллоҳ таоло Мусога гапирди…”, деб баён қилганидек Мусо алайҳиссалом Аллоҳ таолонинг каломини эшитди. Дарҳақиқат, Аллоҳ таоло Мусо алайҳиссаломга гапиришидан олдин ҳам мутакаллим (гапиргувчи) эди. Дарҳақиқат, Аллоҳ таоло азалда, махлуқотларни яратмаган пайтда ҳам Холиқ эди. Бирор нарса У зотга ўхшаш эмасдир ва У эшитгувчи ва кўриб тургувчидир. Аллоҳ таоло Мусо алайҳиссаломга гапирганида унга ўзининг азалий сифати бўлган каломи билан гапирган. (Аллоҳ таолонинг) Сифатларининг барчаси махлуқларнинг сифатлари хилофидадир. У билади, лекин бизнинг билишимиз каби эмас ва қодир бўлади, лекин бизнинг қодир бўлишимиз каби эмас ва кўради, лекин бизнинг кўришимиз каби эмас ва эшитади, лекин бизнинг эшитишимиз каби эмас ва гапиради, лекин бизнинг гапиришимиз каби эмас. Биз воситалар (халқум, тил ва ҳоказолар) ёрдамида ҳарфлар билан гапирамиз, Аллоҳ таоло бевосита ва ҳарфларсиз гапиради. Ҳарфлар махлуқдир. Аллоҳ таолонинг каломи махлуқ эмасдир.






