SIGN IN YOUR ACCOUNT TO HAVE ACCESS TO DIFFERENT FEATURES

FORGOT YOUR PASSWORD?

FORGOT YOUR DETAILS?

AAH, WAIT, I REMEMBER NOW!
KUKALDOSH.UZ
  • LOGIN

KUKALDOSH.UZ

  • Bosh sahifa
  • Madrasa
    • Madrasa tarixi
    • Rahbariyat
    • Yotoqxona
    • Axborot-resurs markazi
  • Yangiliklar
  • Maqolalar
    • Qurʼon ilmlari
    • Aqida
    • Fiqh
    • Tafsir
    • Hadis
    • Arab tili
    • Yurtimiz allomalari
    • Islom tarixi
    • Raddiyalar
    • Axloq va tarbiya
    • Bagʼrikenglik va jamiyat
    • Elektron kitoblar
  • Taʼlim
    • 4 yillik öquv dasturi
    • Ilm talab qilish odoblari
  • Kurslar
    • Qurʼoni Karim va tajvid kursi
    • Tayyorlov kursi
  • Qabul
    • Qabul tartibi
    • Kiriş imtihonlari 2027-2028
    • Ötiş ballari
    • Topşirganlar soni
    • Imtihon duolari
  • Boğlaniş
Ҳусни хулқ (Шамоийилул-Мустафо)
17.10.2018 / Bo‘limda Islom tarixi, Maqolalar, Yangiliklar

Набавий хулқ асослари

 

Кўплар Пайғамбаримиз Муҳаммад Мустафо соллаллоҳу алайҳи васалламда набавий хулқ асослари тўлиқ ва мукаммал ҳолда намоён бўлиши ҳақида сўрашади. Бунинг жавоби оддий. У зот росул, набий, шу билан бирга росул ва набийларнинг охиргиси, эътиқод, шариат, одоб, дастур борасида бутун башариятга ўрнак ва пешводир. У зот етказган рисолат замонлар ва асрлар оша абадий қоладиган самовий рисолатдир. Бундай юксак хулқлар ва комил хислатлар у зотда бўлишининг учта сабаби бор: биринчиси ақл, иккинчиси саводсиз бўлишларига қарамай мукаммал илмга эга бўлиш, учинчиси Аллоҳ таоло тарафидан ладуний одоб ва тарбия берилиши.

Илм ва маърифатнинг асл манбаи бўлган ақлга келсак, у қалбнинг мунаввар бўлган ҳолда идрок этиши ёки унинг нур сочишидир. Ақлни кўзни қамаштирадиган порлоқ қуёшга қиёслаш мумкин. Теран фикр, зукколик, тўғри тахмин, ўткир назар ва ёмонидан яхшини ажратишда чуқур мулоҳаза юритиб, ишлар оқибатини англаш кабилар ақл самарасидир. Инсоннинг мақтовга лойиқ ишларни қилиб, қабиҳларидан четланиши,  фойдали, хайрли ишларни амалга ошириши, ҳой-ҳавас, нафс хоҳишига қарши бориб улар устидан ғолиб келиши, одамларни адолат, тўғрилик билан бошқариши, дунё ва охират ишларини  оқилона тартибга солиши ҳам ақлга боғлиқдир.

Иккинчи сабаб, мукаммал илмга эга бўлиш. У зотдаги илм комил ақлдан келиб чиққан мукаммал илм эди. Бу илм самараси у зот сийратларини ўрганган, зоҳиру ботинларини қамраб олган хусусиятларини мушоҳада қилган, қисқа иборалар билан кенг маъноларни ифода қилишлари, ёқимли сўзлашлари, пурмаъно ҳикматлари билан танишганларга янада равшан кўринади. Таврот, Инжил ва бошқа илоҳий  китоблардаги хабарларни бехато айтиш, ҳикматга тўла ҳадислар, ўтмишда ўтган умматларнинг тарихлари, ибратли қиссалари, одамларни бошқариш, ҳукмларни баён қилиш, шариат илдизи ва шохларини белгилаш, яхши одатлар ва хулқлардан иборат ахлоқ таълимотига асос солиш, туш таъбири, тиббиёт, ҳисоб, фароиз, насабшунослик ва бошқалар аҳамияти катта илмалар эмасми?!

Учинчи сабаб, у зотдаги илмаларнинг келиб чиқиш манбаи илоҳийлиги. У зот ўқиш-ёзишни билмайдиган саводсиз эдилар. Шунинг ўзи у зотдаги барча илмлар ўрганиш, китоблар мутолаа қилиш, уламолар мажлисида ўтириш билан эмас, балки Аллоҳ таолонинг таълим бериши туфайли ҳосил бўлганини исботлайди. Аллоҳ таоло қалбларини очди, илм ато этди, билмаган нарсаларини билдирди. У зотга Аллоҳнинг фазлу карами ниҳоятда улуғ бўлди. Росулуллоҳ алайҳиссаломга берилган илмларни ақл бовар қилиш қийин. Аллоҳ таолонинг таълими туфайли дунё ва охират илмларини ўз ичига олган кенг қамровли илмга фақат у зот мушарраф бўлдилар. Аллоҳ таоло у зотга бўлган ва бўладиган ишларни билдирди. Қудратининг ажойиботлари ва мулкининг чексизлигини очиқ-ойдин, ёрқин ҳужжатлар орқали бохабар этди. Аллоҳ таоло Нисо сурасида: «Аллоҳ сенга Китобни ва ҳикматни туширди ҳамда билмаган нарсангни билдирди. Ва Аллоҳнинг фазли сенга улуғ бўлди»[1], дея марҳамат қилади.

Аллоҳнинг фазлу марҳамати у зотга шунчалик улуғ бўлдики, уни сифатлаш ва қамрашдан тиллар ожиз қолади. Росуллуллоҳнинг илмлари собитлик ва далолатда қатъий асослар устига бино қилинган. Улар тажриба, фалсафа, таълим ёки малака маҳсули эмас. Балки пайғамбарлик идиши, илоҳий ваҳий асоси, раббоний иноят жавҳаридир. Бирон бир инсон зоти бу ҳақда шубҳага бориши ёки сараланган раббоний маълумотларга таъна қилишга уриниши тўғри эмас. Чунки Аллоҳ таоло инъом рамзи, баён манбаи, ҳикмат булоғи, тўғрилик ва ҳақиқат йўлбошчиси, олимлар, донишмандлар ва адиблар устози бўлиши учун Ўз Пайғамбарида шундай фазилатлар бўлишини ирода қилди.

Файласуф ва донишмандларнинг билим доираси ноқис ва чегараланган бўлиб, бир тарафлама ёки бир неча ёндашув, адабий назариялар ёхуд фалсафий маълумотлардан ташқарига чиқмайди. Пайғамбаримиз алайҳисссаломга файласуф ёки донишманд деб сифатлаб бўлмайди. Чунки у зотга илм, ҳикмат ва маърифатнинг барча турларини ўз ичига олган пайғамбарлик берилган эди. У зотни подшоҳлик, инсоний саъй-ҳаракат билан қўлга киритилган азизлик билан сифатлаш ҳам тўғри эмас. Чунки у зотда барча яхшиликлар, фазилат, азизлик, шараф, улуғлик, устунлик, дуёвий ва ухровий ҳаётнинг ҳамма жабҳаларида ҳақ ва тўғриликни ўзида мужассам этган Аллоҳнинг элчиси деган мақом бор. Хулоса шуки, Пайғамбарлик – инсон ўз қобилияти ва маҳорати туфайли эришиладиган ҳар қандай мартабадан беҳад устун туради.

[1] 113-оят.

What you can read next

Янги Ўзбекистон – маърифатли жамият
Янги Ўзбекистон – маърифатли жамият
“Тинчлик – дунё динларининг муҳим тамойили” мавзусида илмий-амалий конференция
“Тинчлик – дунё динларининг муҳим тамойили” мавзусида илмий-амалий конференция
“Sayyid Muhyiddin maxdum” oʻrta maxsus islom bilim yurtida Oʻzbekiston musulmonlari idorasi tasarrufidagi oliy va oʻrta maxsus diniy taʼlim muassasalari rahbarlarining seminari boʻlib oʻtmoqda
“Sayyid Muhyiddin maxdum” oʻrta maxsus islom bilim yurtida Oʻzbekiston musulmonlari idorasi tasarrufidagi oliy va oʻrta maxsus diniy taʼlim muassasalari rahbarlarining seminari boʻlib oʻtmoqda

СЎНГИ МАҚОЛАЛАР

  • Mustaqillik — uluğ ne’mat

  • Kitoblar bilan muomala qiliş odoblari va ularni qölga kiritişga tarğib

  • ILM AMAL BILAN KAMOLGA YETADI

  • Ustoz va şogirdga umumiy bölgan odoblar

  • Kökaldoş madrasasida Xalqaro bağrikenglik kuniga bağışlangan “Zakovat” intellektual öyini taşkil etildi

ҚИДИРУВ ХИЗМАТИ

БЎЛИМЛАР

  • Bosh sahifa
  • Madrasa
  • Yangiliklar
  • Maqolalar
  • Taʼlim
  • Kurslar
  • Qabul
  • Boğlaniş

Тезкор ҳаволалар

  • Qabul tartibi
  • Kiriş imtihonlari 2027-2028
  • Ötiş ballari
  • Topşirganlar soni
  • Qurʼoni Karim va tajvid kursi
  • Tayyorlov kursi
  • 4 yillik öquv dasturi
  • Imtihon duolari

АЛОҚА

Тошкент 100208, Чилонзор тумани, Гулистон кўчаси, 37/1

+998 94 988 23 43

info@kukaldosh.uz

ХАРИТА

KökaldoşKökaldoş

Yandex xarita →Google xarita →

© 2018 - 2026. kukaldosh.uz | Ўзбекистон Мусулмонлари идораси "Кўкалдош" ўрта махсус ислом билим юрти.
Барча хуқуқлар химояланган. Сайтдан маълумот олинганда манба кўрсатилиши шарт.
АОКА интернет-ОАВ гувоҳномаси рақами: 1221

TOP