52. “Saman — bu sotilayotgan (mabiʼning) oʻrnini bosuvchi toʻlov boʻlib, u zimma (yaʼni, talab qilinadigan majburiyat) bilan bogʻliq boʻladi.”
53. “Belgilangan narx (samanul musammo) — bu savdo paytida ikki tomon oʻzaro rozilik bilan belgilaydigan va aniq koʻrsatadigan narxdir. U haqiqiy qiymatiga mos boʻlishi, yoki undan kam, yoki undan ortiq boʻlishi mumkin.”
54. “Qiymat — bu narsaning haqiqiy narxidir.”
55. “Musamman — bu narx evaziga sotiladigan narsa”.
56. “Taʼjil — qarzni muayyan bir vaqtga qadar kechiktirish va unga muddat belgilashdir.”
57. “Taqsit — qarzni toʻlashni bir nechta belgilangan muddatlarga kechiktirishdir.”
58. “Qarz — bu zimma (majburiyat)da sobit boʻladigan narsa.”
“Masalan: falon miqdordagi dirhamlar — bir kishining zimmasida qarz sifatida boʻlgan pul; va falon miqdordagi hozir mavjud boʻlmagan dirhamlar; shuningdek, ajratib olinmasdan oldin hozir mavjud boʻlgan belgilangan miqdordagi dirhamlar yoki bugʻdoy uyumidan belgilangan miqdor. Bularning barchasi qarz (dayn) turiga kiradi.”
59. “Ayn” — bu belgilangan, aniq koʻrsatilgan narsa.”
Masalan: uy, ot, mashina, kitob va boshqa turdagi narsalar.
60. “Sotuvchi” — bu sotadigan shaxsdir.
61. “Xaridor” — bu sotib oladigan shaxsdir.
62. “Mutabayian” — bu sotuvchi va xaridor boʻlib, ular shuningdek “oqidʼlar” deb ham ataladi.
63. “Iqola” — bu savdo shartnomasini bekor qilish va olib tashlashdir.
64. “Tagʻrir — sotilayotgan narsani xaridorga uning haqiqiy holatiga toʻgʻri kelmagan tarzda tavsiflash.”
Izoh: Masala: “Gʻurur — bu shaxsning oʻzini boshqalar tomonidan aldamasdan oʻzi bilan aldangan deb hisoblashidir.”
65. “Gabnul Fohish” – bu tovarlarda narxining yigirmadan biri, hayvonlarda oʻndan biri, koʻchmas mulk boʻlgan yerlarda beshdan bir yoki undan ziyodroq.
66. “Qadim” — bu avvalini biladigan shaxs yoʻq boʻlgan narsa.
Bunga qarama-qarshi — muhaddas boʻlib, bu zamondagi odamlar orasida uning paydo boʻlganini biladigan narsadir.
Masala 1: Gʻolibul gʻish — bu tanga turi boʻlib, unda oltindan yoki boshqa qimmatli metallaridan koʻra boshqa metallarning ulushi koʻp boʻladi.
Masala 2: Magʻlubulgʻish — bu tanga turi boʻlib, unda oltin yoki kumush boshqa metallardan koʻp boʻladi.
Masala 3: Naqdul xolis — bu tangada umuman boshqa metall aralashmagan, yaʼni sof oltin yoki kumush tangadir.
Masala 4: Zuyuf (koʻplik: ziyuf) — bu tangada oltin yoki kumushning hech qanday ulushi boʻlmagan, faqat odamlar kelishuvi va odatiga binoan muomalada boʻladi, masalan mis tangalar yoki qogʻoz pul.
Masala 5: Kasod — bu tangalar barcha mamlakatlarda muomalada boʻlmasligi va oldi-berdida ham eʼtibori yoʻq.
Masala 6: Inqito’ — bu bozorlarda shunga oʻxshash narsaning mavjud emasligi; uylar ichida mavjudligi hisobga olinmaydi.
Masala 7: Ruxos — bu narsaning qiymatining pasayishi.
Masala 8: Gʻala — bu narsaning qiymatining oshishi.






