SIGN IN YOUR ACCOUNT TO HAVE ACCESS TO DIFFERENT FEATURES

FORGOT YOUR PASSWORD?

FORGOT YOUR DETAILS?

AAH, WAIT, I REMEMBER NOW!
KUKALDOSH.UZ
  • LOGIN

KUKALDOSH.UZ

  • Bosh sahifa
  • Madrasa
    • Madrasa tarixi
    • Rahbariyat
    • Yotoqxona
    • Axborot-resurs markazi
  • Yangiliklar
  • Maqolalar
    • Qurʼon ilmlari
    • Aqida
    • Fiqh
    • Tafsir
    • Hadis
    • Arab tili
    • Yurtimiz allomalari
    • Islom tarixi
    • Raddiyalar
    • Axloq va tarbiya
    • Bagʼrikenglik va jamiyat
    • Elektron kitoblar
  • Taʼlim
    • 4 yillik öquv dasturi
    • Ilm talab qilish odoblari
  • Kurslar
    • Qurʼoni Karim va tajvid kursi
    • Tayyorlov kursi
  • Qabul
    • Qabul tartibi
    • Kiriş imtihonlari 2027-2028
    • Ötiş ballari
    • Topşirganlar soni
    • Imtihon duolari
  • Boğlaniş
Талоқнинг шариатда зарурати.
12.11.2025 / Bo‘limda Fiqh, Maqolalar

Талоқнинг шариатда зарурати.

Талоқнинг шариатда зарурати.

Ҳадиси шарифда: “Талоқ — бу ёқимсиз бир (таассурот), ва у — Аллоҳга ёққан ҳалолларнинг энг ёмонидир”, деб келади. Бу ҳадисни Имом Абу Довуд ва бошқалар мурсал тарзда ривоят қилишган, матни қуйидагича: “Аллоҳга ҳалол бўлган нарсалар ичида энг ёмон кўрингани бу — талоқдир.[1]”

Аммо, талоқ — мажбурий бир даво, шифоси имконсиз бўлган, касаллик чуқурлашиб кетган оилалар учун зарурий муолажадир. Бу — исломда белгиланган энг сўнгги даво бўлиб, унинг мақсади — касаллик (яъни низолар, муаммолар) фақат эр-хотин билан чекланиб қолмай, жамиятдаги бошқаларга ҳам тарқалиб кетмасин, деган мақсадда келиб чиқади.

Ислом шаритининг бу ерда тутган йўли — айнан бир шифокорнинг, тананинг бирор аъзоси ёмон касаллик туфайли бутун тана учун хавф туғдирса, уни кесиб ташлашга мажбур бўладиган ҳолатига ўхшайди. Бунда мақсад — касаллик бутун тана бўйлаб тарқалиб кетмаслиги учун чора кўришдир.

Биз касал оилани даволашда ожиз бўлганимизда, иккита танлов олдида турамиз:

 Доимий тортишув ва низолар ичида яшаётган эр-хотинни мажбуран бирга яшашга мажбур қиламиз, ёки уларга талоқ қилишга рухсат берамиз, натижада улар ажралади ва ўзаро никоҳ ришталари узилади. Шунда ҳар бири ўзига мос, меҳр-муҳаббатга асосланган, нафрат ва адоват ўрнига илиқлик ҳукмрон бўлган янги оила қуришга ҳаракат қилади.

Эр-хотинни бир-бирини ёмон кўрган ҳолда бирга яшашга мажбур қилиш ва уларга ажралишга изн бермаслик — бу илгари кўплаб ғойри мусулмон жамиятларда мавжуд бўлган амалиёт бўлиб — бу ҳолат жамиятда катта ва кўп сонли бузуқликларга олиб келади. Чунки оиладаги муаммо чуқурлашса, бу фақат эр-хотин билан чегараланиб қолмайди, балки уларнинг фарзандларига ҳам таъсир қилади ва ташқи жамиятга ҳам тарқалади.

Бу ҳол аввало болаларга ўтади — уларнинг табиати бузилади, руҳияти издан чиқади ва инсоний туйғулари ўзгаради. Аслида, ажралган ота-онанинг фарзанди бўлиб яшаш ёки ота-онасининг биридан ажралган ҳолда яшаш — бола учун, душманлик ва низолар ичида яшайдиган ота-онаси билан бирга яшашга қараганда камроқ зарарли ва ёмонликдан йироқдир. Ахир, қандай қилиб бола тўғри ва соғлом тарбия олиши мумкин, агар унинг ота-онаси бир-бирини ёмон кўрса, доим жанжал ва келишмовчиликда яшаса?! Бола меҳр ва илиқлик туйғуларини қаердан олади, агар у ота-онасининг ҳар куни жанжаллашаётганини, бир-бирига душман бўлиб яшаётганини кўрса?!

Аслида, «касал» оилалар жамият ташқарисида ҳам бузилишларга сабаб бўлади. Эркак хотинини ёмон кўрса, нима қилади? Кўпинча, у хотинига қасдма-қасд иш тутиб, нафсини қондириш учун ўзига бошқа бир аёл топади (яъни, севгили ёки яширин муносабатга киради). Шунда аёл ҳам, эрининг бу ишига жавобан, худди шундай қилади — ўзига бошқа бир эркак топади.

Шу тарзда, оиладаги «касаллик» ташқарига — жамиятга тарқалади ва бу жамият аъзолари орасида кенг ёйилади. Бунга қўшимча равишда, ажрашишга рухсат берилмаслиги (яъни, талоқ ман қилиниши) баъзи низоли жуфтликларни бир-биридан қутулиш учун қотиллик каби оғир жиноятларга ҳам ундайди. Натижада жамиятда бузуқлик ва жиноят кенгаяди — бу эса қонун чиқарувчиларнинг (яъни, қонун тузувчиларнинг) ўз халқлари ҳақида етарлича билимга эга эмасликлари ва хатоларининг оқибатидир. Аллоҳ таолонинг қуйидаги сўзи айни ҳақиқатдир:

“Аллоҳ билур, сизлар эса билмассизлар[2].” (Бақара сураси, 232-оят)

Афсуски, илгари исломдаги талоқ қонунини танқид қилган ва талоқни ман қилган кўплаб ислом қонун-қоидалари жорий бўлмаган жамиятлар охир-оқибат, айнан ўша талоқнинг ман қилиниши сабаб юзага келган кўплаб бузуқлик ва жиноятлар натижасида талоқни қонунийлаштиришга мажбур бўлишди. Бу эса ислом қонунининг юксаклигини ва Аллоҳ таоло — олим, ҳаким ва хабардор Зот эканининг яққол далилидир.

Шунингдек, исломда талоқни қонунийлаштиришда қўлланилган услуб — бу бошқа бирор инсон томонидан яратилган қонунларда (яъни, дунёвий тизимларда) топиб бўлмайдиган даражада донолик ва раҳм-шафқатга асосланган. Бу услуб Аллоҳнинг чексиз раҳмати ва донолигидан далолат беради. У исломнинг оила барқарорлиги ва эр-хотин ҳаётининг соғлом бўлишига қанчалик эътибор берганини кўрсатади.

Талоқ — эр тарафидан тушиши

Аллоҳ таоло талоқ ҳуқуқини эрга берди — бу ҳуқуқни на аёлга, на оила ташқарисидаги бирор бошқа кишига бермади. Қуръонда талоқ билан боғлиқ барча оятларда мурожаат эркакларга қаратилган, аёлларга эмас. Масалан, Аллоҳ таоло шундай дейди:

“Эй Пайғамбар, қачонки, сизлар (мўминлар) хотинларингизни талоқ қилсангизлар, уларни иддаларига (поклик пайтларида)  талоқ қилинглар[3]” (Талоқ сураси, 1-оят)

Яна бир оятда: “Агар аёлларни талоқ қилсангиз, уларнинг иддат муддатига этсалар, бас, уларни яхшилик билан олиб қолингиз ёки яхшилик билан жавобини берингиз.[4]” (Бақара сураси, 231-оят) Қуръони Каримда талоқ масаласида аёлларга қаратилган ҳеч қандай мурожаат йўқ. Бу эса жуда аниқ кўрсатадики, талоқ қилиш ҳуқуқи эрга тегишли. Бу тартибнинг ўзида чуқур донолик ва юксак ҳикмат мужассам. Биринчидан, бу исломда оиланинг тартибли ташкил этилишига мувофиқ келади: эркак — оиланинг бошлиғи, унга раҳбарлик қилади ва унга масъулият юкланган. Аёл эса — шариат доирасида эрига итоат этишга буюрилган. Шундай оилавий тузилмада талоқни аёлнинг қўлига топшириш доноликдан эмас.

Иккинчидан, эркак одатда аёлга қараганда оиланинг давом этишини кўпроқ истайди. Чунки оилани барпо этишдаги харажатлар, меҳнат, масъулият — асосан эркакка юкланган.


[1] Sulaymon ibn al-Ashhas as-Sijistoniy al-Azdiy «Sunani Abu Dovud». Dorul Boz. Marva, Makka.

[2] Shayx Abdulaziz Mansur. «Qurʼoni Karim maʼno-larining tarjima va tafsiri». Toshkent. «Toshkent islom universiteti» nashriyoti, 2012 y.

[3] Shayx Abdulaziz Mansur. «Qurʼoni Karim maʼno-larining tarjima va tafsiri». Toshkent. «Toshkent islom universiteti» nashriyoti, 2012 y.

[4] Shayx Abdulaziz Mansur. «Qurʼoni Karim maʼno-larining tarjima va tafsiri». Toshkent. «Toshkent islom universiteti» nashriyoti, 2012 y

Кўкалдош ЎМИБЮ мударриси Мирзаев Камолиддин

What you can read next

ИНШААЛЛОҲ ЯХШИЛИККА !
Иншааллоҳ яхшиликка !
Сахийлик
Сахийлик
Чиройли сабр қилишнинг мукофоти- жаннатдир
Чиройли сабр қилишнинг мукофоти- жаннатдир

СЎНГИ МАҚОЛАЛАР

  • Mustaqillik — uluğ ne’mat

  • Kitoblar bilan muomala qiliş odoblari va ularni qölga kiritişga tarğib

  • ILM AMAL BILAN KAMOLGA YETADI

  • Ustoz va şogirdga umumiy bölgan odoblar

  • Kökaldoş madrasasida Xalqaro bağrikenglik kuniga bağışlangan “Zakovat” intellektual öyini taşkil etildi

ҚИДИРУВ ХИЗМАТИ

БЎЛИМЛАР

  • Bosh sahifa
  • Madrasa
  • Yangiliklar
  • Maqolalar
  • Taʼlim
  • Kurslar
  • Qabul
  • Boğlaniş

Тезкор ҳаволалар

  • Qabul tartibi
  • Kiriş imtihonlari 2027-2028
  • Ötiş ballari
  • Topşirganlar soni
  • Qurʼoni Karim va tajvid kursi
  • Tayyorlov kursi
  • 4 yillik öquv dasturi
  • Imtihon duolari

АЛОҚА

Тошкент 100208, Чилонзор тумани, Гулистон кўчаси, 37/1

+998 94 988 23 43

info@kukaldosh.uz

ХАРИТА

KökaldoşKökaldoş

Yandex xarita →Google xarita →

© 2018 - 2026. kukaldosh.uz | Ўзбекистон Мусулмонлари идораси "Кўкалдош" ўрта махсус ислом билим юрти.
Барча хуқуқлар химояланган. Сайтдан маълумот олинганда манба кўрсатилиши шарт.
АОКА интернет-ОАВ гувоҳномаси рақами: 1221

TOP