SIGN IN YOUR ACCOUNT TO HAVE ACCESS TO DIFFERENT FEATURES

FORGOT YOUR PASSWORD?

FORGOT YOUR DETAILS?

AAH, WAIT, I REMEMBER NOW!
KUKALDOSH.UZ
  • LOGIN

KUKALDOSH.UZ

  • Bosh sahifa
  • Madrasa
    • Madrasa tarixi
    • Rahbariyat
    • Yotoqxona
    • Axborot-resurs markazi
  • Yangiliklar
  • Maqolalar
    • Qurʼon ilmlari
    • Aqida
    • Fiqh
    • Tafsir
    • Hadis
    • Arab tili
    • Yurtimiz allomalari
    • Islom tarixi
    • Raddiyalar
    • Axloq va tarbiya
    • Bagʼrikenglik va jamiyat
    • Elektron kitoblar
  • Taʼlim
    • 4 yillik öquv dasturi
    • Ilm talab qilish odoblari
  • Kurslar
    • Qurʼoni Karim va tajvid kursi
    • Tayyorlov kursi
  • Qabul
    • Qabul tartibi
    • Kiriş imtihonlari 2027-2028
    • Ötiş ballari
    • Topşirganlar soni
    • Imtihon duolari
  • Boğlaniş
Охират кунига ишониш ҳақида (2-қисм)
21.11.2023 / Bo‘limda Aqida, Maqolalar

Охират кунига ишониш ҳақида (2-қисм)

 سؤال: كيف إعتقادك بسؤال القبر ثم نعيمه أو عذابه؟- ­٣

3-савол: Қабрдаги савол-жавоб сўнгра ундаги роҳат ёки азоб ҳақида эътиқодингиз қандай?

جواب: أعتقد أن الميت إذا وضع فى قبره تعاد روحه إلى جسده بقدر ما يفهم الخطاب. و يرد الجواب. ثم يأتيه ملكان فيسألانه عن ربه و نبيه و عن دينه الذى كان عليه و عن الفرائض التى كان أمره الله بأدائها فإن كان الميت من الذين آمنوا و عملوا الصالحات أجاب عن السؤال بتوفيق الله تعالى أحسن جواب من غير خوف منهما و لا إضطراب. فيكشف الله عن بصره و يفتح له بابا من أبواب الجنة  فيحظى بالنعيم العظيم. و يقال له هذا جزاء من كان فى دنياه على الصراط المستقيم. و إن كان الميت كافرا أو منافقا يدهش و لا يدرى ما يقول فى الجواب فيعذبانه حينئذ أشد العذاب و يكشف عن بصره فيفتح له باب من أبواب جهنم و يتنوع له أنواع العذاب و الألم. و يقولان له هذا جزاء من كفر بمولاه و اتبع نفسه و هواه.

         Жавоб: Ишонаманки, агарда маййитни қабрига қўйилса унга руҳини қайтарилади ва у гапни тушунадиган ва жавоб берадиган даражада бўлади, сўнгра унинг олдига икки фаришта келади ва ундан ўз Парвардигори, Пайғамбари, тутган дини, Аллоҳ унга амр қилган фарз амаллари ҳақида сўрайдилар. Агарда маййит иймон келтирган ва амали солиҳ қилган кимсалардан бўлса, Аллоҳнинг тавфиқи билан қўрқмасдан ва титрамасдан бу саволларга жуда чиройли тарзда жавоб беради. Шундан сўнг Аллоҳ у банданинг кўзи олдидаги тўсиқни кўтаради ва унга жаннат эшикларидан бири очилади ва у улуғ неъматлардан баҳраманд бўлади ва унга: «Бу неъматлар фоний дунёда тўғри йўлда юрган бандаларнинг мукофотидир»,- деб айтилади.

    Агарда маййит кофир  ё мунофиқ бўлса, уни даҳшат босади ва берилган саволга қандай жавоб беришни билмайди, шунда бу икки фаришта уни қаттиқ азоб  қиладилар ва унинг кўз олдидаги тўсиқ очилиб унга жаҳаннам эшиги очилади ва унга турли аламли азоблар берилади. Ва у икки фаришта унга: «Бу ўз Парвардигорини инкор қилиб, ҳавою-нафсига эргашган банданинг жазосидир»,-дейдилар.

 سؤال: إذا أكل السبع إنسانا و صار فى بطنه أو وقع فى البحر فأكلته الأسماك فهل يسأل أو يعذب أو ينعم؟-٤

4-савол: Агарда йиртқич ҳайвон бир кишини еса ва у одам унинг қорнида бўлса ёки денгизга чўкса ва уни балиқлар еса у одамни ҳам савол-жавоб қилинадими, сўнгра азобда ё роҳатда бўла оладими?

جواب: نعم كل من مات يسأل ثم يعذب أو ينعم. و لا فرق بين من دفن فى القبر أو صار فى بطن السبع أو فى قعر البحر فالله على كل شيء قدير. و بكل شيء عليم خبير.

         Жавоб: Ҳа, ҳар бир ўлган одам савол-жавоб қилиниб, сўнг ё азобда ёки роҳатда бўлур. У маййит қабрга дафн қилинадими ё йиртқич қорнида бўладими ёки денгиз тубида бўладими фарқи йўқдир. Зеро, Аллоҳ ҳар бир нарсага қодир ва ҳар бир нарсани билиб, хабардор бўлиб тургувчи зотдир.

 سؤال: إذا كان الميت تعاد إليه روحه و يسئل ثم يعذب أو ينعم فلأى شيء لا ترى الناس شيئا من ذلك؟- ٥

         5-савол: Агарда маййитга руҳи қайтарилиб, уни савол-жавоб қилиниб, сўнгра азобда ёки роҳатда бўладирган бўлса, нима сабабдан шу ишлардан биронтасини одамлар кўрмайди?

جواب: أن الله يحجب أبصارهم عن ذلك إمتحانا لهم ليظهر من يؤمن بالغيب. و من لا يؤمن به من ذوى الشك و الريب. ولو رأى الناس ذلك لآمنوا كلهم و لم يصر فرق بين الناس و لم يتميز الخبيث من الطيب و الردىء من الجيد.

Жавоб: Одамларга синов учун Аллоҳ уларнинг кўзларини тўсиб қўяди, тоинки, ғайбга иймон келтиргувчилар ва кўнглида шак-шубҳа бўлиб ғайбга ишонмайдиганлар аниқ бўлсин деган мақсадда. Агарда фаразан инсонлар ушбу ҳолатларни (яъни, маййитга руҳи қайтарилиб савол-жавоб қилинишини) кўрганларида эди, барчалари бунга иймон келтиришар эдилар ва одамлар орасида фарқ қолмас ҳамда яхшини ёмондан, пасткашни сарадан ажратиб бўлмас эди.

 سؤال: هل لهذه المسألة مثال يقربها للذهن؟- ٦

6-савол: Ушбу масалани зеҳнимизга яқинлаштиришга сабаб бўладирган бирон мисол борми?

جواب: نعم مثال ذلك النائم الذى يرى فى منامه أشياء يسر بها و يتنعم أو أشياء يحزن بها و يتألم. و الذى يكون قاعدا لجنبه مشاهدا له لا يدرى بذلك. و لا يشعر بما هنالك. و كذلك الميت يسأل  فى قبره و يجيب و يتنعم أو يتألم. و لا يدرى به أحد من الأحياء و لا يعلم.

Жавоб: Ҳа, бунинг мисоли шулки, ухлаб ётган одам тушида кўп нарсаларни кўради ва ундан хурсанд бўлиб роҳатланади ёки баъзи нарсаларни кўриб ҳафа бўлади ва озорланади, аммо шу ухлаб ётган одам олдида ўтирган киши уни кўриб турган  бўлса ҳамки ундаги кечаётган ҳолатни билмайди ва сезмайди ҳам. Вафот этган шахснинг ҳам ҳоли шундайдир, у ўз қабрида савол-жавоб қилинади ва ё роҳатда ёки азобда бўлади, аммо унинг ёнидаги ҳаёт одамлардан биронтаси уни сезмайди ҳам, билмайди ҳам.

تنبيه

Танбеҳ-луғатда беғамлик уйқусидан уйғотиш маъносидадир, истилоҳда эса ўтган дарсларни пухта қилиб ўзлаштириб, кейинги дарсларга яхши ҳозирлик кўришдир.

و قد اشتكل على بعضهم ما اشتهر فى أمر عذاب القبر و أورد على ذلك من أحرق حتى صار رمادا تذروه الرياح فإنه لا قبر له حتى يعذب أو ينعم. و الجواب أن المراد بعذاب القبر و نعيمه عذاب البرزخ و نعيمه. و البرزخ هو ما بين القيامة الصغرى (و هى الموت) و القيامة الكبرى و هو متعلق بالروح بالذات و هى المدركة للآلام و اللذات و هى باقية إلى الأبد باتفاق أرباب الملل و الحكماء الآلهيين. و إنما أضيف العذاب أو النعيم إلى القبر لأن أكثر من يموت يكون له قير. و ما ذكر من إعادة الحياة إلى الميت بمقدار ما يفهم الخطاب و يرد الجواب لا يرد عليه قول القائلين لو كان فيه حياة ما شعر بها من ينظر إليه لأن ذلك ليس على الوجه المعتاد فى الدنيا. على أنه منقوض بكثير ممن أغمى عليهم فإنه كثيرا ما يظن بأنهم ماتوا. و كثيرا ما دفن بعضهم مع أنهم أحياء و لم يشعر أحد من الناظرين إليهم بعدم حياتهم. على أن من عرف شيئا من أسرار الروح سهل عليه فهم كثير من المسائل البرزخية.

         Қабр азобининг ҳақлиги тўғрисида келган машҳур далиллар баъзи аҳли илмларга шубҳали туюлди ва улар ўз шубҳаларини асослаш учун айтдиларки: «Агарда фаразан бир кишини ўтда куйдирилса ва у кул бўлиб, уни шамоллар ҳар қаёққа учириб юборса, у ҳолда у маййитни азоб қилиниши ёки роҳатда бўлиши учун қабри йўқку?»-дедилар. Ушбу иштибоҳнинг жавоби шулки, бу ўринда қабрдаги азобланиш ё роҳатда бўлишдан мурод Барзах азоби ва роҳатидир. Барзах эса кичик қиёмат бўлмиш ўлим билан ҳақиқий катта қиёмат ўртасидаги замондир. Барзах олами бевосита руҳ билан боғлиқдир. Ва ушбу руҳ аламлару-лаззатларни сезур ва абадий қолур, бунга барча илоҳиёт илмидаги доно уламолар иттифоқ қилганлар.

         Бу ўринда маййитга азоб ёки роҳат бўлишни қабрга боғланиши сабаби аксар вафот этганлар қабрга қўйилганидур. Юқорида зикр қилганимиздек, маййитга хитобни тушуниш ва унга жавоб бериш миқдорида ҳаёт қайтарилиши борасидаги эътиқодга баъзи одамларнинг:

         «Агарда маййитга ҳаёт берилса, унга қараб турган одам бу ҳаётни сезиши керак эди-ку?»- деган сўзлари эътироз бўла олмайди, чунки маййитга қайтариладиган ҳаёт бу дунёда бизлар ўрганиб қолган ҳиссий ҳаёт каби бўлмайди. Яна ушбу  эътирозли сўзлари беасослигини исботи шулки, кўпинча ҳушидан кетган кимсаларни вафот этган деб ўйланади, ҳаттоки, шундай ҳушидан кетганлардан баъзиларини улар тирик бўлсалар ҳамки, кўмиб юборилган, лекин унга қараб турган кишилардан биронтаси ҳам унинг ўлмаганлигини сезмаганлар. Руҳ борасида озгина бўлса ҳам хабари бор кишиларга Барзахий ҳаёт масалаларини тушуниш осон бўлади.

و قد ورد فى الكتاب العزيز ما يشير إلى عذاب البرزخ. قال جل جلاله قى قوم نوح عليه السلام (مما خطيئاتهم أغرقوا فادخلوا نارا) و قد شاع عن المعتزلة أنهم ينكرون عذاب القبر. و هو بعيد لأنهم لا يتوقفون فى ماثبت وروده قطعا نعم قد يأولون بعض ما ورد. و التأويل متفق عليه بين الفرق إجمالا لما أنه لا يرد فى الشرع ما يخالف العقل أو الحس. فإذا  ورد ما يخالف ذلك فى الظاهر كان العقل دليلا على أن المراد به خلاف الظاهر. و قد طالعنا الكشاف لإمام المعتزلة فى عصره العلامة محمود الزمخشرى فقال فى تفسير هذه الآية: «جعل دخولهم النار فى الآخرة كأنه متعقب لإغراقهم لإقترابه لأنه كائن لا محالة فكأنه قد كان. أو أريد عذاب القبر». و من مات فى ماء أو فى نار أو أكلته السباع أو الطير أصابه ما يصيب المقبور من العذاب. و قال بعض العلماء إنما يجب علينا التصديق بذلك و لا يجب علينا معرفة الكيفية بل نفوضها إلى بارئ البرية.

         Қуръони каримда Барзах оламидаги бўладирган азобларга ишора қилувчи ояти карималар келган. Аллоҳ таоло Нуҳ алайҳиссалам қавми ҳақида шундай дейди: «Улар ўз гуноҳдари сабабидан ғарқ қилиндилар. Тўфон сувига ва сўнгра кўп ўтмай дарҳол киргазилдилар катта ўтга»[1]. Мўътазила мазҳабига мансублар қабр азобини инкор этадилар, буларнинг бу ақийдаси ҳақиқатдан йироқдир, чунки улар бу борада қатъий собит бўлган далилларни яхши ўйлаб кўрмайдилар. Тўғри, улар келган далилларнинг баъзисини таъвил қиладилар. Мусулмон уламолари ўртасида баъзи оятлрни таъвил қилиш жоизлигига иттифоқ қилингандир, зеро, шариатда ақлга зид бўлган нарса ворид бўлмайди. Агарда зоҳирий маьноси ақл ва бошқа шариьй далилга зид бирон нарса ворид бўлса, бу оятдан мурод унинг зоҳирий маъноси эмас эканига далил бўлади. Ўз асрида муътазилийлар пешвоси бўлган аллома Маҳмуд Замахшарийнинг «Кашшоф» номли тафсирида кўрамизки, мазкур ояти кариманинг тафсирида шундай дейди: «Нуҳ алайҳиссаламнинг қавмини охиратда ўтга (жаҳаннамга) киришини ушбу оятда гўёки уларни сувга ғарқ қилинишларидан кейиноқ бўлган каби баён қилинди, чунки ўтга киришлари яқиндир, зеро, бу ҳеч шубҳасиз бўладирган нарса ва шу боисдан бу ерда уни гўёки содир бўлган ҳол каби айтилмоқда. Ёки бу азобдан (ўтга киришдан) мурод қабр азобидир». Кимки сувга ғарқ бўлиб, ё ўтда куйиб, ё йиртқич ва ё қушлар еб ҳалок бўлса, унга ҳам қабрга дафн қилинган маййитга бериладиган азоб бўлур.

    Баъзи уламолар айтадиларки: «Бизларга қабрда бўладиган савол-жавоб ва азоб ё роҳатни тасдиқлаш вожибдир, лекин уни қай тарзда бўлишини билиш бизга лозим эмас, балким бунинг ҳукмини бутун махлуқотнинг яратгувчиси улуғ Парвардигорга ҳавола қилурмиз».


[1] Нух сураси 25-оят

«Кўкалдош» ЎМИБЮ ақоид фани мударриси
Алиакбар АБДУЛЛАЕВ таҳрири остида

Ушбу дарслар марҳум устоз Дўстмуҳаммад Насириддин Бодарий (р.а.)нинг «Ислом ақоидига доир жавоҳир сўзлар» таржима китоби асосида тайёрланди.

What you can read next

Таълим олувчининг одоби (1-қисм)
Манфаатли илм сафари
Қуръон қалбига етган аъробий
Қуръон қалбига етган аъробий
Bad'ul amoliy
Moturidiyya aqidasining beqiyos manbai: Sirojiddin Oʻshiy va uning “Badʼul Amoliy” asari

СЎНГИ МАҚОЛАЛАР

  • Mustaqillik — uluğ ne’mat

  • Kitoblar bilan muomala qiliş odoblari va ularni qölga kiritişga tarğib

  • ILM AMAL BILAN KAMOLGA YETADI

  • Ustoz va şogirdga umumiy bölgan odoblar

  • Kökaldoş madrasasida Xalqaro bağrikenglik kuniga bağışlangan “Zakovat” intellektual öyini taşkil etildi

ҚИДИРУВ ХИЗМАТИ

БЎЛИМЛАР

  • Bosh sahifa
  • Madrasa
  • Yangiliklar
  • Maqolalar
  • Taʼlim
  • Kurslar
  • Qabul
  • Boğlaniş

Тезкор ҳаволалар

  • Qabul tartibi
  • Kiriş imtihonlari 2027-2028
  • Ötiş ballari
  • Topşirganlar soni
  • Qurʼoni Karim va tajvid kursi
  • Tayyorlov kursi
  • 4 yillik öquv dasturi
  • Imtihon duolari

АЛОҚА

Тошкент 100208, Чилонзор тумани, Гулистон кўчаси, 37/1

+998 94 988 23 43

info@kukaldosh.uz

ХАРИТА

KökaldoşKökaldoş

Yandex xarita →Google xarita →

© 2018 - 2026. kukaldosh.uz | Ўзбекистон Мусулмонлари идораси "Кўкалдош" ўрта махсус ислом билим юрти.
Барча хуқуқлар химояланган. Сайтдан маълумот олинганда манба кўрсатилиши шарт.
АОКА интернет-ОАВ гувоҳномаси рақами: 1221

TOP