SIGN IN YOUR ACCOUNT TO HAVE ACCESS TO DIFFERENT FEATURES

FORGOT YOUR PASSWORD?

FORGOT YOUR DETAILS?

AAH, WAIT, I REMEMBER NOW!
KUKALDOSH.UZ
  • LOGIN

KUKALDOSH.UZ

  • Bosh sahifa
  • Madrasa
    • Madrasa tarixi
    • Rahbariyat
    • Yotoqxona
    • Axborot-resurs markazi
  • Yangiliklar
  • Maqolalar
    • Qurʼon ilmlari
    • Aqida
    • Fiqh
    • Tafsir
    • Hadis
    • Arab tili
    • Yurtimiz allomalari
    • Islom tarixi
    • Raddiyalar
    • Axloq va tarbiya
    • Bagʼrikenglik va jamiyat
    • Elektron kitoblar
  • Taʼlim
    • 4 yillik öquv dasturi
    • Ilm talab qilish odoblari
  • Kurslar
    • Qurʼoni Karim va tajvid kursi
    • Tayyorlov kursi
  • Qabul
    • Qabul tartibi
    • Kiriş imtihonlari 2027-2028
    • Ötiş ballari
    • Topşirganlar soni
    • Imtihon duolari
  • Boğlaniş
Мотуридий мактабининг ривожланиш тарихи
30.04.2025 / Bo‘limda Aqida, Maqolalar

Мотуридий мактабининг ривожланиш тарихи

Имом Абу Мансур Муҳаммад ибн Муҳаммад ибн Маҳмуд ал-Мотуридий Самарқанд яқинидаги қишлоқлардан бири Мотурид қишлоғида (ҳозирги Жомбой туманида) туғилган. Бу қишлоқ ҳозирда «Мотрит» деб аталади. Манбаларда айтилишича қишлоқнинг номи арабча «Мотурид» сўзидан олинган бўлиб, «нима демоқчисан», маъносидадир. Айтишларича, шайх Абу Мансур (раҳматуллоҳи алайҳ) калом илмига киришган вақтларида шогирдлари кўпайиб кетган ва улар ўзаро баҳс қилганларида бир-бирларига араб тилида кўпинча «Мо турид?» деб мурожаат қилганлар. Шу сўз кўпчилик қулоғига тез-тез чалинавергач, шайх шогирдларини мотуридийлар, қишлоқ номини эса Мотурид деб атай бошлаганлар. Насаблари пайғамбаримиз (саллаллоҳу алайҳи васаллам)нинг машҳур саҳобалари бўлмиш Абу Айюб ал-Ансорийга бориб тақалади. Бу нисбатни баъзи тарихчилар рад этганлар. Туғилган йиллари тўғрисида аниқ маълумот йуқ, лекин тахминий саналар берилган. Шайхнинг туғилган йиллари тахминан 238 хижрий йил дейиш мумкин. Бошқа бир манбада туғилган йилларини милодий 870 йил деб кўрсатилган»[1].

Мисрлик олим Маҳмуд Ҳамдий Зақзуқнинг «Мавсуъа ал-фирақ вал-мазоҳиб» номли китобида «Таржиҳ сўз шуки у зот 228-ҳижрийда туғилган» дейилган. Самарқандда ўсиб улғайиб, биринчи таълимни отасидан олган. Баъзи манбаларда Самарқанддаги «ал-Айзой» мадрасасида таълим олгани қайд этилган, Ҳанафий олим Абу Бакр Аҳмад ал-Жузжоний (раҳматуллоҳи алайҳ), Абу Наср Аҳмад Аббос ибн Иёз ибн Убодата ал-Ансорий Самарқандийдан усул ва фиқҳ илмини ўрганганлар. Рай шаҳри қозиси Муҳаммад ибн Муқотил ар-Розийга ҳам шогирд бўлгани, у зотни Райда таълим олганини билдиради. Яна устозларидан Нусайр ибн Яхё ал-Балхий, Абу Сулаймон Мусо ибн Сулаймон Жузжоний, (Имом Абу Юсуф Яъқуб ибн Иброҳимга шогирд бўлган).

Муҳаммад ибн Фазл роҳматуллоҳи алайҳ (Имом Муҳаммад ибн Ҳасан (раҳматуллоҳи алайҳ)нинг икки восита ила шогирди) каби олимлардан илм олган. Бу зотларнинг ҳаммалари Ҳанафий мазҳабининг етук уламоларидан ҳисобланадилар. Имом Абу Мансур Мотуридий (раҳматуллоҳи алайҳ) фуқаҳолар ва муҳаддислар даъват қилган нарсаларга чақирган. Мотуридия таълимоти дастлаб Мовароуннаҳрда тарқалган. У зотдан фиқҳ, усули фиқҳ, ва бошқа диний илмларни таълим олишган[2].

Имом Мотуридий «Хидоят имоми», «Хидоят байроғи», «Мусулмонлар ақидасини тўғриловчи» каби бир қанча номлар билан машҳур бўлган. Имом Абу Мансур Мотуридий Аҳли сунна вал жамоа эътиқодини нақлий ва ақлий далиллар билан шарҳлашда ислом оламида ном қозонган зотлардан биридир. Турли ботил ақидавий фирқалар кўпайганда соф ислом ақидасини тартиблаб чиқди. У зотнинг ишларини давом эттиришди ва шу тарзда мотуридия ақидавий мактаби шаклланди. Баьзилар даъво қилгани каби у зот янги ақида олиб келмаганлар. Балки аҳли сунна ақидасини жамлаб шарҳлаганлар. Бу ишда Имом Абу Ҳанифа (раҳматуллоҳи алайҳ)нинг илмий меросидан унумли фойдаланганлар. Шу сабабли бу ақида мактаби асосан ҳанафийлардир. Хозирги кунда мусулмонлар оммасининг ярмидан кўпи мотуридия таълимотига мувофиқ эътиқод қиладилар.
(Давоми бор…)

Абдусатторий Абдуллоҳ, «Кўкалдош» ЎМИБЮ тарбиайчи-педагоги


[1] Шайх Абдулъазиз Мaнсур. Ақоид матнлари. – Тошкент, Тошкент ислом университети, 2006. –  Б. 22.

[2] Муфтий Усмонхон Алимов. IX-XXI асрларда Самарқандда калом илмининг ривожланиши. – Тошкент, Мовароуннаҳр, 2007.  –  Б. 26.

What you can read next

Шарқ олимлари асарларида ҳадислар талқини
Шарқ олимлари асарларида ҳадислар талқини
Sabr oliy xulqdir
Sabr oliy xulqdir
Европанинг 10 та йирик масжиди
Европанинг 10 та йирик масжиди

СЎНГИ МАҚОЛАЛАР

  • Mustaqillik — uluğ ne’mat

  • Kitoblar bilan muomala qiliş odoblari va ularni qölga kiritişga tarğib

  • ILM AMAL BILAN KAMOLGA YETADI

  • Ustoz va şogirdga umumiy bölgan odoblar

  • Kökaldoş madrasasida Xalqaro bağrikenglik kuniga bağışlangan “Zakovat” intellektual öyini taşkil etildi

ҚИДИРУВ ХИЗМАТИ

БЎЛИМЛАР

  • Bosh sahifa
  • Madrasa
  • Yangiliklar
  • Maqolalar
  • Taʼlim
  • Kurslar
  • Qabul
  • Boğlaniş

Тезкор ҳаволалар

  • Qabul tartibi
  • Kiriş imtihonlari 2027-2028
  • Ötiş ballari
  • Topşirganlar soni
  • Qurʼoni Karim va tajvid kursi
  • Tayyorlov kursi
  • 4 yillik öquv dasturi
  • Imtihon duolari

АЛОҚА

Тошкент 100208, Чилонзор тумани, Гулистон кўчаси, 37/1

+998 94 988 23 43

info@kukaldosh.uz

ХАРИТА

KökaldoşKökaldoş

Yandex xarita →Google xarita →

© 2018 - 2026. kukaldosh.uz | Ўзбекистон Мусулмонлари идораси "Кўкалдош" ўрта махсус ислом билим юрти.
Барча хуқуқлар химояланган. Сайтдан маълумот олинганда манба кўрсатилиши шарт.
АОКА интернет-ОАВ гувоҳномаси рақами: 1221

TOP