SIGN IN YOUR ACCOUNT TO HAVE ACCESS TO DIFFERENT FEATURES

FORGOT YOUR PASSWORD?

FORGOT YOUR DETAILS?

AAH, WAIT, I REMEMBER NOW!
KUKALDOSH.UZ
  • LOGIN

KUKALDOSH.UZ

  • Bosh sahifa
  • Madrasa
    • Madrasa tarixi
    • Rahbariyat
    • Yotoqxona
    • Axborot-resurs markazi
  • Yangiliklar
  • Maqolalar
    • Qurʼon ilmlari
    • Aqida
    • Fiqh
    • Tafsir
    • Hadis
    • Arab tili
    • Yurtimiz allomalari
    • Islom tarixi
    • Raddiyalar
    • Axloq va tarbiya
    • Bagʼrikenglik va jamiyat
    • Elektron kitoblar
  • Taʼlim
    • 4 yillik öquv dasturi
    • Ilm talab qilish odoblari
  • Kurslar
    • Qurʼoni Karim va tajvid kursi
    • Tayyorlov kursi
  • Qabul
    • Qabul tartibi
    • Kiriş imtihonlari 2027-2028
    • Ötiş ballari
    • Topşirganlar soni
    • Imtihon duolari
  • Boğlaniş
Иймоннинг таърифи
28.01.2025 / Bo‘limda Aqida, Maqolalar

Иймоннинг таърифи

Бугунги кунда турли адашган тоифалар томонидан иймоннинг таърифи ва унинг ортида келиб чиқадиган ақидавий ва фиқҳий масалалар хусусида Аҳли сунна вал жамоа уламолари билан қарама-қарши фикрга келиб қолишяпти. Натижада, ақидавий ва фиқҳий масалаларда етарлича илмга эга бўлмаган муслмонлар, айниқса, ёшлар уларнинг ғояларига алданиб қолишлари кузатилмоқда.

Юртимизда минг йиллардан бери Аҳли сунна вал жамоа имомларидан бири Имом Мотуридий таълимотига мувофиқ эътиқодий масалаларга амал килиниб келади. Мовароуннаҳр заминидан етишиб чиққан Абу Мансур Мотуридий, Абул Муин Насафий, Макҳул Насафий, Абу Ҳафс Нажмиддин Умар Насафий, Абу Бакр Муҳаммад ибн Умар Варроқ Термизий ва Абулкосим Исҳоқ ибн Муҳаммад Ҳаким Самарқандий каби алломалар ақоид илми равнақига улкан ҳисса қўшганлар.   

«Иймон» сўзининг маъноси “тасдиклаш”дир. Бу ҳақда «Ақоиди Насафия» китобида шундай дейилган:

الْإِيمَانُ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا جَاءَ بِهِ رسول الله مِنْ عِنْدِ اللهِ تَعَالَى وَالْإِقْرَارُ بِهِ

яъни: «Иймон, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Аллоҳ таоло ҳузуридан келтирган нарсани тасдиқлаш ва унга иқрор бўлишдир».

Аллоҳ таоло Қуръони каримда бандаларини иймон келтиришга буюриб, шундай деган:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي نَزَّلَ عَلَى رَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي أَنزَلَ مِن قَبْلُ

وَمَن يَكْفُرْ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا

яъни: «Эй, иймон келтирганлар! Аллоҳга, Пайғамбарига, (шу) Пайғамбарига нозил қилган Китоб (Қуръон)га ҳамда илгари нозил килган Китобга иймон келтирингиз! Кимки Аллоҳни, фаришталарини, китобларини, пайғамбарларини ва «Охирги кун (қиёмат)»ни инкор этса, демак, у жуда узоқ (қаттиқ) адашибди» (Нисо сураси 136-оят).

Пайғамбаримиз алайҳиссаломдан иймон нима, деб сўралганда куйидагича жавоб берганлар:

أَن تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَبِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِهِ

яъни: «Иймон Аллоҳга, Унинг фаришталари, китоблари, пайгамбарлари ҳамда охират кунига, яхшилик ва ёмонлик тақдирдан эканига чин дилдан ишонишдир» (Имом Бухорий ривоятлари). Демак, мусулмон киши юқорида зикр қилинган нарсаларга иймон келтириши шартдир. Мазкурларга чин дилдан ишонган киши мўминдир.

Булардан бошқа яна иймон келтириш шарт бўлган нарсалар ҳам борки, буларни ҳаммасини умумийлаштириб Аҳли сунна вал жамоа имоми Абу Мансур Мотуридий (раҳматуллоҳи алайҳи): «Иймон Пайғамбаримиз алайҳиссалом Аллоҳ таоло тарафидан келтирган барча нарсаларни қалб билан тасдиқлаш ва унга тил билан иқрор бўлишдир» – деганлар.

Имом Мотуридий (раҳматуллоҳи алайҳи)нинг таъкидлашларига кўра, иймон бошқа, амал бошқа нарса. Бошқача айтганда, амал иймоннинг шарти ҳисобланмайди. Чунки, Аллоҳ таоло Қуръони каримнинг жуда кўп ўрнида иймонни алоҳида, амалларни алоҳида ажратиб, шундай марҳамат қилади:

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

яъни: «Албатта, иймон келтирган, яхши ишларни қилган, намозни баркамол ўқиб, закотни берганлар учун Парвардигорларининг ҳузурида (махсус) мукофотлари бордир…» (Бақара сураси, 277-оят).

Аҳли сунна ва жамоа эътиқодига кўра, агар бирор киши иймон келтирса-ю, лекин амалларни тўлиқ бажармаса, у диндан чиқмайди. У гуноҳкор мўмин ҳисобланса-да, «аҳли қибла» дея эътироф этилади. Аллоҳ таоло Қуръони каримда шундай деган:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَّصُوحًا عَسَى رَبُّكُمْ أَن يُكَفِّرَ عَنكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ

وَيُدْخِلَكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ

яъни: «Эй, иймон келтирганлар! Аллоҳга чин тавба қилингиз, шоядки, Роббингиз сизларнинг гуноҳларингизни ўчириб, остида анҳорлар оқиб турадиган (жаннатдаги) боғларга киритса!…»(Таҳрим сураси 8-оят).

Ушбу оятда гуноҳкор мўминларга «Эй, иймон келтирганлар», дея мурожаат килиниши гуноҳ қилиш билан киши кофир бўлмаслигига ёрқин далилдир.

Адашган тоифалар амал қилиш иймоннинг шарти деганлар ва амал қилмаган кишиларни кофирга чиқариб, уларга уруш эълон қилиб, кўп мусулмонларнинг қонлари тўкилишига сабаб бўлган. Афсуски, ҳозирги кунда ҳам ушбу ҳолат баъзи тоифалар томонидан такрорланмокда. Бундай хатарли ғоя эгаларининг ягона мақсади, ёшларни йўлдан уриш, аҳолини чалғитиш ва жамиятни турли қатламларга бўлиб юборишдан иборат. Ваҳоланки, Аҳли сунна вал жамоа эътиқодига кўра барча уламолар бир овоздан, гуноҳ иш қилган киши модомики уни ҳалол санамас экан, диндан чиқмайди, деганлар. Қолаверса, мазҳаббошимиз Имоми Аъзам (раҳматуллоҳи алайҳи) ўзларининг «Фиқҳул акбар» китобларида шундай деганлар:

ولا نُكَفِّرُ مُسْلِمًا بِذَنْبٍ مِنَ الذُّنُوبِ وَإِنْ كَانَتْ كَبِيرَةً إِذَا لَمْ يَسْتَحِلُّهَا

яъни: «Мусулмон кишини, гуноҳни ҳалол санамас экан, бирор гуноҳи сабабли, ҳаттоки катта гуноҳ қилган бўлса ҳам, кофирга чиқармаймиз».

Гоҳида баъзи кимсаларнинг дунёвий бошқарув тизимлари билан Исломни қарама-қарши қўяётганини кўрамиз. Улар буни ҳам иймон масаласи даражасига кўтариб кимларнидир фосиққа, кимларнидир кофир, мунофикка чиқарадилар. Шуниси аниқки, ҳозиргача ҳеч ким «Ислом айнан демократия, демократия эса – исломдир», – демаган. Буларнинг бири илоҳий дин, бири давлат бошқарув тизими экани кундай равшан!

Ҳозирги кунда деярли аксарият мусулмон юртларда ислом асосий дин сифатида эътироф этилиб, турли давлат бошқарув тизимларидан фойдаланмоқда. Бош комусимизда «Ўзбекистон бошқарувнинг республика шаклига эга бўлган суверен, демократик, ҳуқуқий, ижтимоий ва дунёвий давлат», деб қайд этилган. Дунёвий давлат дегани, динсиз давлат дегани эмас. Аксинча, шу давлатда мавжуд барча динларга расмий тарзда эмин эркин фаолият юритишга имконият яратиб берилган. Дунёвий давлат ҳеч качон динсизликка чақирмайди, бирор кишини диндан воз кечишга ёки динини ўзгартириш мажбуриятини юкламайди. Шундай экан, бундай мамлакатда истиқомат қилиш, ундаги жорий қонунларга итоат ва амал қилиб яшаш эътиқодга зид ва имонга хилоф иш эмас. Шунингдек, айрим адашган тоифалар динни сиёсийлаштиришга, диний қоидаларга сиёсий тус беришга ва ўз мақсадларига буришга уринишлари мантиққа ҳам, ақлга ҳам тўғри келмайди.

Шу нарсани унутмаслик керакка, иймон қалб иши бўлиб, киши Исломга кириш учун нимага иймон келтирган бўлса, ўша нарсаларни инкор қилсагина Исломдан чиқади, яъни юқорида саналган иймон асосларини инкор қилиши уни исломдан чиқаради. Иймон асосларини инкор қилмаган кишини кофир деб бўлмайди. Шунинг учун бир мусулмоннинг қалбида бўлган иймони устидан бошқаларнинг хукм чиқаришга ҳеч кимнинг ҳақи йўқ.

Машҳур саҳобий Жобир ибн Абдуллоҳ разияллоҳу анҳудан бу масала борасида:

هَلْ كُنتُمْ تُسَمُّونَ شَيْئًا مِنَ الذُّنُوبِ كُفْراً أَو شِرَكاً أَوْ نِفَاقاً؟ قَالَ: مَعَاذَ اللَّهُ، وَلَكِنَّا نَقُولُ: مُؤْمِنِينَ مُذْنِبِيِّنَ

яъни: «Гуноҳлардан бирортасини куфр, ширк ёки нифоқ деб билармидинглар?- деб сўрашганда, у зот: «Аллоҳ сақласин! Биз гуноҳ қилган кишини гуноҳкор мўмин деб биламиз» деб жавоб берганлар» («Мажмаъуз завоид ва манбаъул фавоид» китоби).

Имом Мотуридий ва Имом Ашъарий йўналишлари Ислом арконларига амал қилмаган мусулмон кишини кофирга чиқармаслик масаласида якдилдирлар. Имоми Абу Ҳасан Ашъарий иймон қалб билан ишониш, тил билан тасдиқлаш ва арконларга амал қилишдир, деган. Лекин Ислом арконларига амал қилмаганларни кофирга чиқармаган, балки буни комил иймон учун шарт қилиб қўшган.

Маъмуржон Эркаев
«Кўкалдош» ўрта махсус ислом билим юрти мудири

What you can read next

Қуръонни хатм қилиш қачон бошланган?
Қуръонни хатм қилиш қачон бошланган?
Нега Аллоҳ Зул Кифлни бундай номлаган?
Нега Аллоҳ Зул Кифлни бундай номлаган?
Рамазон рукнидан: рўзанинг сирлари ва одоблари
Рўза тутмасликни мубоҳ қилувчи узрлар

СЎНГИ МАҚОЛАЛАР

  • Mustaqillik — uluğ ne’mat

  • Kitoblar bilan muomala qiliş odoblari va ularni qölga kiritişga tarğib

  • ILM AMAL BILAN KAMOLGA YETADI

  • Ustoz va şogirdga umumiy bölgan odoblar

  • Kökaldoş madrasasida Xalqaro bağrikenglik kuniga bağışlangan “Zakovat” intellektual öyini taşkil etildi

ҚИДИРУВ ХИЗМАТИ

БЎЛИМЛАР

  • Bosh sahifa
  • Madrasa
  • Yangiliklar
  • Maqolalar
  • Taʼlim
  • Kurslar
  • Qabul
  • Boğlaniş

Тезкор ҳаволалар

  • Qabul tartibi
  • Kiriş imtihonlari 2027-2028
  • Ötiş ballari
  • Topşirganlar soni
  • Qurʼoni Karim va tajvid kursi
  • Tayyorlov kursi
  • 4 yillik öquv dasturi
  • Imtihon duolari

АЛОҚА

Тошкент 100208, Чилонзор тумани, Гулистон кўчаси, 37/1

+998 94 988 23 43

info@kukaldosh.uz

ХАРИТА

KökaldoşKökaldoş

Yandex xarita →Google xarita →

© 2018 - 2026. kukaldosh.uz | Ўзбекистон Мусулмонлари идораси "Кўкалдош" ўрта махсус ислом билим юрти.
Барча хуқуқлар химояланган. Сайтдан маълумот олинганда манба кўрсатилиши шарт.
АОКА интернет-ОАВ гувоҳномаси рақами: 1221

TOP