Tarixda ayrim sanalar borki, ularni taqvimdan izlash shart emas. Ular xalqning xotirasida, qalbida, avloddan avlodga oʻtadigan hikoyalarda yashaydi. Bunday sanalar millat hayotidagi oddiy bir kun emas, balki butun bir davrning boshlanish nuqtasiga aylanadi.
Oʻzbekiston uchun shunday buyuk sana – Mustaqillik kuni. Oradan 35 yil oʻtdi. Bir avlod ulgʻaydi. Kechagi voqealarning ayrimlarini bugungi yoshlar kitoblardan oʻqib bilmoqda. Mustaqillik tongini koʻzlari bilan koʻrgan avlod esa oʻsha kunlarning hayajoni, umidi va masʼuliyatini yuragida saqlab kelmoqda.
Shu bois Mustaqillikning 35 yilligi haqida soʻz yuritish – shunchaki bayram haqida yozish degani emas. Bu – oʻtgan yoʻlga nazar tashlash, bugungi kunning qadriga yetish va ertangi kun oldidagi masʼuliyatni anglash demakdir.
1991-yil 31-avgust. Bu sana Oʻzbekiston tarixida yangi davrni boshlab berdi. Oʻzbekiston davlat mustaqilligining eʼlon qilinishi bilan xalqimiz oʻz taqdirini oʻzi belgilash imkoniyatiga ega boʻldi. 1-sentabr esa xalqimiz hayotiga eng ulugʻ va eng qadrli bayramlardan biri sifatida kirib keldi.
Ammo mustaqillikni faqat bir kun bilan oʻlchab boʻlmaydi. Mustaqillik – har kuni yashaladigan qadriyat: u ona tilimizda erkin soʻzlashishimizda, tariximizni xolis oʻrganishimizda, milliy qadriyatlarimizni asrab-avaylashimizda, farzandlarimizning kelajagi haqida oʻzimiz qaror qabul qilishimizda hamda Vatan taqdiriga daxldorlik hissida namoyon boʻladi.
Shuning uchun 35 yil – faqat oʻtgan vaqt emas. Bu xalqimizning mustaqil davlat sifatida shakllanish, izlanish, tajriba orttirish, yangilanish va taraqqiyot yoʻlidir.
Har bir xalqning kuchi avvalo uning oʻzligini anglashida. Oʻz tarixini bilmagan xalq bugunining qadriga ham, ertangi kunining masʼuliyatiga ham toʻla yetib bora olmaydi.
Mustaqillik yillarida xalqimizning tarixiy xotirasiga munosabat tubdan oʻzgardi. Ajdodlarimizning ilm-fan, madaniyat, meʼmorchilik va maʼrifat sohalaridagi ulkan merosi qayta kashf etildi. Yurtimizdan yetishib chiqqan buyuk allomalar, mutafakkirlar, davlat arboblari va maʼrifatparvarlarning nomlari yana xalqimiz maʼnaviy hayotining ajralmas qismiga aylandi.
Bu – oddiy tarixiy xotira emas. Bu – kelajak uchun zarur boʻlgan maʼnaviy tayanchdir.
Chunki oʻzining kechagi kunini bilgan inson bugungi kuniga befarq boʻlmaydi. Ajdodlari qanday ilmiy va maʼrifiy choʻqqilarni zabt etganini bilgan yosh oʻz oldiga kattaroq maqsad qoʻyadi.
Shu maʼnoda mustaqillik bizga nafaqat davlat qurish, balki oʻzligimizni qayta anglash imkonini ham berdi.
Bugun biz oʻz tariximizga faxr bilan qaraymiz. Ammo tarixdan faxrlanishning oʻzi yetarli emas. Ajdodlar bilan faxrlanish – ularning nomini takrorlash emas, balki ularga munosib avlod boʻlishga intilishdir.
Agar ajdodlarimiz ilm bilan dunyoni hayratga solgan boʻlsa, biz ham ilm bilan yangi marralarni zabt etishimiz kerak; agar ular bunyodkorlik bilan nom qoldirgan boʻlsa, biz ham yurtimiz taraqqiyotiga munosib hissa qoʻshishimiz lozim; agar ular Vatan ozodligi va obodligi haqida orzu qilgan boʻlsa, biz oʻsha orzularni zamonaviy taraqqiyot bilan davom ettirishimiz kerak.
Ana shunda tarix faxr manbai boʻlish bilan birga, kelajak sari yoʻl koʻrsatuvchi mayoq vazifasini ham bajaradi.
Vatan haqida koʻp gapiramiz. Ammo Vatan nima?
Vatan – xaritadagi chegaralar bilangina belgilanadigan hudud emas. Vatan – insonning qalbiga eng yaqin boʻlgan tuygʻu.
U ona allasining ahangida, bolalik xotiralarida, otaning duosida, onaning mehrida, mahalla koʻchasida, daladagi mehnatda, maktabdagi ilk saboqda, tongdagi azon sadosida, bayram kunlari hilpiragan bayroqda namoyon boʻladi. Vatan – bizga kechmishimizni bergan, bugunimizni bagʻriga olgan va farzandlarimizning kelajagini kutayotgan muqaddas zamon.
Shuning uchun Oʻzbekiston biz uchun shunchaki davlat emas. Oʻzbekiston – umumiy uyimiz, umumiy taqdirimiz, umumiy kelajagimizdir.
Yurtimizda turli millat va elat vakillari yashaydi. Ularning tili, madaniyati va anʼanalari turlicha boʻlishi mumkin. Ammo ularni birlashtiradigan ulkan bir tushuncha bor – Vatan.
Vatan oldida barchamizning masʼuliyatimiz teng. Uning tinchligi – barchamizga kerak, ravnaqi – barchamizga manfaat, kelajagi esa – barchamizning farzandlarimiz kelajagidir. Shuning uchun “Yagona Vatan” degan tushuncha bizni bir-birimizga yanada yaqinlashtirishi kerak.
Vatan taraqqiyoti faqat davlat idoralarining yoki ayrim sohalarning vazifasi emas. Har bir inson oʻz ishini halol va sidqidildan bajarsa, shu ishning oʻzi Vatan ravnaqiga qoʻshilgan hissaga aylanadi.
Ustozning dars berishi ham, dehqonning yerga urugʻ ekishi ham, shifokorning inson hayotini asrashi ham, muhandisning yangi loyiha yaratishi ham, yoshning ilm oʻrganishi ham, onaning farzandiga yaxshi tarbiya berishi ham – bularning barchasi Vatanga xizmatdir.
Demak, Vatanga xizmat qilish uchun albatta minbar yoki katta lavozim kerak emas. Vatanga muhabbat – avvalo oʻz vazifangni halol bajarishdan boshlanadi.
Xalqning eng katta boyligi uning tabiiy resurslari emas. Eng katta boylik – insonlar oʻrtasidagi ishonch va birdamlik.
Birlik bor joyda taraqqiyot uchun imkoniyat bor. Hamjihatlik bor joyda ogʻir vazifalarni yengib oʻtish kuchi bor.
Biz “Yagona xalq” deganda hammaning bir xil boʻlishini nazarda tutmaymiz. Aksincha, turli fikr, turli qobiliyat, turli kasb va turli taqdirlarning bir umumiy maqsad atrofida birlashishi – chin birlikdir.
Bir uyda ota turlicha, ona turlicha farzandlar esa yana turlicha xarakterga ega boʻlishi mumkin. Ammo ularni birlashtirib turadigan narsa – oila. Xalq ham shunday. Bizni birlashtirib turadigan ulkan oila – Oʻzbekiston.
Bugungi taraqqiyot yoʻlida bizga aynan mana shunday birlik kerak. Chunki oldimizda oson vazifalar turgani yoʻq.
Dunyo tez oʻzgarmoqda. Yangi texnologiyalar, yangi kasblar, yangi iqtisodiy imkoniyatlar va yangi raqobat maydonlari paydo boʻlmoqda. Bunday sharoitda har bir davlat oʻz kelajagi uchun kurashmoqda.
Biz ham zamon bilan hamnafas boʻlishimiz kerak. Buning uchun esa eng avvalo xalqning kuchiga, bilimiga va birdamligiga tayanishimiz zarur. Birlik – kechagi kunni asrash uchun emas, ertangi kunni yaratish uchun kerak.
Yangi hayot haqida gapirganda koʻz oldimizga avvalo katta oʻzgarishlar keladi: yangi yoʻllar, zamonaviy binolar, maktablar, oliy taʼlim muassasalari, ishlab chiqarish korxonalari, texnologiyalar… Bularning barchasi taraqqiyotning koʻrinadigan tomonlari.
Ammo haqiqiy yangilanish insonning oʻzidan boshlanadi: insonning dunyoqarashi oʻzgarsa – jamiyat oʻzgaradi, yoshlarning bilimga munosabati oʻzgarsa – kelajak oʻzgaradi, mehnatga hurmat kuchaysa – iqtisodiyot rivojlanadi, halollik qadrlansa – jamiyat mustahkamlanadi, Vatan taqdiriga daxldorlik kuchaysa – davlat yanada qudratli boʻladi.
Shuning uchun yangi hayotning eng katta bunyodkori – insonning oʻzi.
Bugun bizga faqat bilimli emas, bilimini Vatan manfaatiga yoʻnaltira oladigan avlod kerak; faqat zamonaviy texnologiyani biladigan emas, undan ezgu maqsadlarda foydalana oladigan yoshlar kerak; faqat yaxshi kasb egasi emas, oʻz kasbining jamiyat uchun ahamiyatini anglaydigan mutaxassislar kerak.
Ana shunday insonlar koʻpaygan sari “Yangi hayot” tushunchasi qogʻozdagi shior emas, real hayotdagi haqiqatga aylanadi.
Biz koʻpincha “Kelajak avlod” deymiz. Aslida esa kelajak avlod allaqachon biz bilan birga yashamoqda.
U maktablarda oʻqiyapti, universitetlarda tahsil olyapti, yangi kasblarni oʻrganyapti, texnologiyalarni oʻzlashtiryapti, orzu qilyapti.
Demak, biz kelajakni kutayotganimiz yoʻq. Biz kelajakni bugunning oʻzida tarbiyalayapmiz.
Bugun yoshga bergan tarbiyamiz – ertangi jamiyatning qiyofasi; bergan bilimimiz – ertangi iqtisodiyotning poydevori; unda uygʻotgan Vatan tuygʻusi esa – ertangi davlatning maʼnaviy kuchidir.
Shu sababli yoshlar masalasi faqat yoshlarning masalasi emas. Bu – butun jamiyatning kelajak oldidagi masʼuliyatidir.
Biz yosh avlodga “Vatan kelajakda sizniki” deyish bilan cheklanmasligimiz kerak. Ularga bugundan boshlab: “Vatan sizniki ham, bizniki ham. Uni birgalikda obod qilamiz”, degan tushunchani singdirishimiz lozim. Ana shunda avlodlar oʻrtasidagi bogʻliqlik yanada mustahkamlanadi.
Mustaqillikning 35 yilligi – ortga qarab, “qancha yoʻl bosdik?” deb savol beradigan davr. Ammo bundan ham muhimroq savol bor: “Endi qayerga boramiz?”
Chunki tarix faqat oʻtgan kunlardan iborat emas. Tarixning eng muhim sahifalari hali yozilmagan boʻlishi mumkin. Ularni bugungi avlod yozadi. Bugungi yoshlar yozadi. Bugungi olimlar, muhandislar, shifokorlar, ustozlar, tadbirkorlar, harbiylar, dehqonlar, ishchilar va millionlab oddiy insonlar yozadi.
Har bir halol mehnat – kelajak tarixining bir satri; har bir bunyodkorlik – uning bir sahifasi; har bir ilmiy kashfiyot – yangi bob; har bir ezgu ish esa – avlodlarga qoldiriladigan merosdir.
Shunday ekan, Mustaqillikning 35 yilligini nishonlash – faqat oʻtgan yillarni eslash emas. Bu – kelajak oldida yangi va katta vaʼdalarni berish demakdir.
Biz oʻzimizga shunday vaʼda berishimiz kerak: Vatanimiz tinchligi va osoyishtaligini qadrlaymiz, xalqimiz birdamligini asraymiz, yoshlarimizga bilim va tarbiya beramiz, halol mehnatni ulugʻlaymiz, ajdodlar merosini kelajak avlodga yetkazamiz va Oʻzbekistonning dunyodagi munosib oʻrnini yanada mustahkamlashga oʻz hissamizni qoʻshamiz. Chunki bugungi avlodning eng katta merosi – farzandlariga qanday mamlakat qoldirganidir.
35 yil oldin xalqimiz mustaqil davlatning yangi tarixini boshladi. Bugun esa biz oʻsha tarixning navbatdagi sahifalarini yozmoqdamiz. Bu sahifalarda faqat davlatning yutuqlari emas, balki har bir insonning mehnati, orzusi va umidi ham mujassam.
Bizning oldimizda katta yoʻl bor. Bu yoʻlni yolgʻiz bosib oʻtib boʻlmaydi – uni birgalikda, bir-birimizga ishonib, bir-birimizni qoʻllab, bilim va mehnatga tayanib, yoshlarimizga imkoniyat berib, Vatanimizni yurakdan sevib bosib oʻtish kerak.
Chunki bizning umumiy uyimiz – Oʻzbekiston; umumiy taqdirimiz – shu yurt taqdiri; umumiy boyligimiz – xalqimizning birdamligi; umumiy orzumiz esa – farovon va obod kelajakdir.
Shunday ekan, Mustaqillikning 35 yilligi arafasida qalbimizda bitta ezgu tuygʻu, bitta ulkan ishonch yanada mustahkam oʻrin olsin: biz bir Vatanning farzandlarimiz, bir xalqmiz, maqsadimiz mushtarak, kelajak esa bizning qoʻlimizda.
Yangi tarixni ham, yangi hayotni ham, yangi marralarni ham biz birgalikda yaratamiz. Zero, yagona Vatan bizni birlashtiradi, yagona xalq bizga kuch beradi, yagona maqsad esa bizni buyuk kelajak sari yetaklaydi.
Bugun bizdan talab qilinadigan narsa – faqat mustaqillik bilan faxrlanish emas, balki uni asrash, mustahkamlash va munosib davom ettirishdir.
Va eng muhimi – undan keyingi avlodga yanada qudratli, yanada obod, yanada farovon Oʻzbekistonni qoldirish.
Yagona Vatan! Yagona Xalq! Yagona Ezgu Maqsad! Yangi hayot va buyuk kelajak sari – birgalikda!
✒️ “Koʻkaldosh” oʻrta maxsus islom taʼlim muassasasi mudarrisi Ikrom ROʻZIQULOV





