«Taʼlim bergan ustozingizga tavoze koʻrsating va muloyim boʻling!» (Hazrati Umar ibn Xattob oʻgiti)
Insonni kamolotga yetkazadigan, koʻzini ochib ilm va odob sirlarini oʻrgatadigan zot – bu muallim va ustozdir. Ota-ona insonning jismoniy dunyoga kelishiga sababchi boʻlsa, ustoz uning ruhiyati, aqli va maʼnaviyatining yuksalishiga sababchidir. Shuning uchun Sharq odobida ustozga hurmat ota-onaga hurmat kabi muqaddas sanalgan.
Ustozlik maqomi va Islomiy taʼlim anʼanasi
Paygʻambarimiz sollallohu alayhi va sallam oʻzlarining vazifalarini taʼriflab: «Albatta, men muallim (oʻrgatuvchi) qilib yuborildim», deganlar (Ibn Moja rivoyati). Sahobalar Paygʻambarimizdan saboq olayotganlarida boshlariga qush qoʻngandek jim, chuqur ehtirom bilan quloq solishar edi. Hazrati Ali roziyallohu anhu: «Menga bitta harf oʻrgatgan kishining quliga aylanishga tayyorman: xohlasa meni sotsin, xohlasa ozod qilsin», degan soʻzlari bilan ustozga ehtiromning eng yuksak namunasini koʻrsatganlar.
Mumtoz asarlar: Burhoniddin Zarnujiy va Alisher Navoiy
Sharq pedagogikasining shoh asarlaridan biri – Burhoniddin Zarnujiyning «Taʼlimul mutaallim tariqat-taʼallum» («Shogirdga ilm oʻrganish yoʻllari») kitobidir. Zarnujiy taʼkidlaydiki, shogird ustozini qadrlamas ekan, uning ilmidan baraka topa olmaydi. Alisher Navoiy oʻzining ustozi Abdurahmon Jomiyga koʻrsatgan benihoya yuksak ehtiromi barchaga ibratdir. Navoiy: «Haq yoʻlida kim senga bir harf oʻqitmish ranj ila, Aylamak boʻlmas ado oning haqin yuz ganj ila», deya ustoz haqini dunyo xazinalari bilan ham oʻlchab boʻlmasligini bayon qilgan.
Bugungi kunda pedagog maqomi va jamiyat hurmati
Bugungi zamonaviy jamiyatda oʻqituvchi va murabbiylarning ijtimoiy nufuzini yuksaltirish, ularni moddiy va maʼnaviy qoʻllab-quvvatlash davlat siyosati darajasiga koʻtarildi. Ota-onalar va yoshlar maktab muallimlarining qadrini bilishi, ularga chuqur hurmat bilan qarashi millatning maʼnaviy yetukligini koʻrsatadi.
Xulosa
Ustoz roziligi – ilm barakasining kalitidir. Murabbiyining mehnatini eʼzozlagan, unga ehtirom koʻrsatgan shogird hayotda yuksak choʻqqilarni zabt etadi va oʻzi ham el suygan ustozga aylanadi.
Muhammadali Bekmirzayev
«Koʻkaldosh» oʻrta maxsus islom taʼlim muassasasi talabasi




