SIGN IN YOUR ACCOUNT TO HAVE ACCESS TO DIFFERENT FEATURES

FORGOT YOUR PASSWORD?

FORGOT YOUR DETAILS?

AAH, WAIT, I REMEMBER NOW!
KUKALDOSH.UZ
  • LOGIN

KUKALDOSH.UZ

  • Bosh sahifa
  • Madrasa
    • Madrasa tarixi
    • Rahbariyat
    • Yotoqxona
    • Axborot-resurs markazi
  • Yangiliklar
  • Maqolalar
    • Qurʼon ilmlari
    • Aqida
    • Fiqh
    • Tafsir
    • Hadis
    • Arab tili
    • Yurtimiz allomalari
    • Islom tarixi
    • Raddiyalar
    • Axloq va tarbiya
    • Bagʼrikenglik va jamiyat
    • Elektron kitoblar
  • Taʼlim
    • 4 yillik öquv dasturi
    • Ilm talab qilish odoblari
  • Kurslar
    • Qurʼoni Karim va tajvid kursi
    • Tayyorlov kursi
  • Qabul
    • Qabul tartibi
    • Kiriş imtihonlari 2027-2028
    • Ötiş ballari
    • Topşirganlar soni
    • Imtihon duolari
  • Boğlaniş
Savdoda iyjob va qabul lafzlari
01.11.2023 / Bo‘limda Fiqh, Maqolalar

Savdoda iyjob va qabul lafzlari

Shariatimizda ibodat va muomalat masalalariga alohida e‘ tibor qaratilgan. Bugungi kunda savdo muomalasiga boʻlgan ehtiyoj, inson hayotidagi muhim omillardan hisoblanadi. Shuning uchun musulmon shaxs unga tegishli boʻlgan muhim maʼlumotlarni bilishi kerak boʻladi. Albatta savdo bitimi toʻliq va shariat koʻrsatmasi asosida boʻlishi uchun ikki taraf (sotuvchi va xaridor)ning roziliklari shart boʻladi. Rozilikni ifodalash soʻz yoki unga dalolat qiladigan feʼl boʻlishi mumkin. Shariat istelohida ularga nisbatan iyjob va qabul lafzlari ishlatiladi. Mazhablar oʻrtasida bu lafzlarni ishlatishda oʻziga xosliklar bor. Masalan hanafiy mazhabidan boshqalar yaʼni molikiy, shofiy va hanbaliy mazhablari “iyjob” lafzi sotuvchiga, “qabul” lafzi esa xaridorga xos deyishgan. Ammo hanafiylar savdo bitimini hosil qilishda “iyjob” lafzini avval aytilgan soʻz boʻlib, bu borasida ikkalasi ham tengdir. Masalan birinchi boʻlib xaridor “falon narsani falon soʻmga oldim” desa mana shu “iyjob”, keyin sotuvchi “qabul qildim yoki oldim” desa “qabul” boʻladi. Hanafiy mazhabida boshqa mazhablarda aytilganidek “iyjob” xaridorga, “qabul” sotuvchiga xos soʻzlar emas. Ibn Humom rohimahulloh bu lafzlar haqida quyidagilarni keltiradilar: “Iyjob lugʻatda biror bir narsani tasdiqlash boʻlib, bu yerda yaʼni savdoda, avval rozilikka dalolat qiladigan feʼlni isbot qilish uchun ishlatilyapti. Bu tasdiqlashni birinchi xaridor aytishi ham mumkin yoki sotuvchidan sodir boʻlishi ham mumkin farqi yoʻq. Shuningdek, har ikkalasini aytgan gaplari isbot va tasdiqlash boʻlishi mumkin yaʼni xaridorning “sendan bu narsani falon soʻmga oldim” degan kalomini sotuvchi “sotdim” degan soʻzi bilan tasdiqlab qoʻygan boʻladi”.
Mazhablar oʻrtasidagi bu istelohiy qarashlar hukmlarlarda katta oʻzgarishni keltirib chiqarmaydi. Hanafiylardan boshqalar “iyjob”lafzini sotuvchiga xos desalarda, lekin ularning nazdida “iyjob”lafzi “qabul”lafzidan muqaddam boʻlishi, yoki savdo bitimini boshlanishi sotuvchidan boʻlishi kerak degani emas. Balki xaridor avval “falon narsani falon soʻmga sendan oldim” desa sotuvchi “sotdim”desa mana shu suratda, qabul iyjobdan muqaddam deb qaralib savdo bogʻlanishi joiz boʻlaveradi.
Ibn Qudoma rohimahulloh : “Iyjob va qabul lafzlari sotuvchi va xaridorning rozilikka dalolat oʻrnida ishlatiladi shuning uchun ham “qabul” soʻzi “iyjob”dan oldin kelsa ham boʻladi deganlar.”
Ammo bu masalada hanafiylarning istelohi kuchliroqdir, chunki “qabul”lafzi oʻzidan oldin biron bir narsa oʻtganligini taqazo qiladi. Agar unga “iyjob”lafzi oʻtmagan boʻlsa qanday qilib qabul boʻladi?. Shunday ekan hozirgi zamon urfida hanfiylarning istelohi joriy boʻlishi maqsadga muofiq.
Mirzayev Kamoliddin
«Koʻkaldosh» OʻMIBY mudarrisi

What you can read next

Ихлос сураси ( ٱلصَّمَدُ сўзининг маъноси)
Ихлос сураси ( ٱلصَّمَدُ сўзининг маъноси)
Ҳадиси шариф. Бир ҳадисда ўнта фойда...
Бир ҳадисда ўнта фойда…
Ўзида қисқаликни мужассам этган набавий балоғат (Шамоилул Мустафо)

СЎНГИ МАҚОЛАЛАР

  • Mustaqillik — uluğ ne’mat

  • Kitoblar bilan muomala qiliş odoblari va ularni qölga kiritişga tarğib

  • ILM AMAL BILAN KAMOLGA YETADI

  • Ustoz va şogirdga umumiy bölgan odoblar

  • Kökaldoş madrasasida Xalqaro bağrikenglik kuniga bağışlangan “Zakovat” intellektual öyini taşkil etildi

ҚИДИРУВ ХИЗМАТИ

БЎЛИМЛАР

  • Bosh sahifa
  • Madrasa
  • Yangiliklar
  • Maqolalar
  • Taʼlim
  • Kurslar
  • Qabul
  • Boğlaniş

Тезкор ҳаволалар

  • Qabul tartibi
  • Kiriş imtihonlari 2027-2028
  • Ötiş ballari
  • Topşirganlar soni
  • Qurʼoni Karim va tajvid kursi
  • Tayyorlov kursi
  • 4 yillik öquv dasturi
  • Imtihon duolari

АЛОҚА

Тошкент 100208, Чилонзор тумани, Гулистон кўчаси, 37/1

+998 94 988 23 43

info@kukaldosh.uz

ХАРИТА

KökaldoşKökaldoş

Yandex xarita →Google xarita →

© 2018 - 2026. kukaldosh.uz | Ўзбекистон Мусулмонлари идораси "Кўкалдош" ўрта махсус ислом билим юрти.
Барча хуқуқлар химояланган. Сайтдан маълумот олинганда манба кўрсатилиши шарт.
АОКА интернет-ОАВ гувоҳномаси рақами: 1221

TOP