SIGN IN YOUR ACCOUNT TO HAVE ACCESS TO DIFFERENT FEATURES

FORGOT YOUR PASSWORD?

FORGOT YOUR DETAILS?

AAH, WAIT, I REMEMBER NOW!
KUKALDOSH.UZ
  • LOGIN

KUKALDOSH.UZ

  • Bosh sahifa
  • Madrasa
    • Madrasa tarixi
    • Rahbariyat
    • Yotoqxona
    • Axborot-resurs markazi
  • Yangiliklar
  • Maqolalar
    • Qurʼon ilmlari
    • Aqida
    • Fiqh
    • Tafsir
    • Hadis
    • Arab tili
    • Yurtimiz allomalari
    • Islom tarixi
    • Raddiyalar
    • Axloq va tarbiya
    • Bagʼrikenglik va jamiyat
    • Elektron kitoblar
  • Taʼlim
    • 4 yillik öquv dasturi
    • Ilm talab qilish odoblari
  • Kurslar
    • Qurʼoni Karim va tajvid kursi
    • Tayyorlov kursi
  • Qabul
    • Qabul tartibi
    • Kiriş imtihonlari 2027-2028
    • Ötiş ballari
    • Topşirganlar soni
    • Imtihon duolari
  • Boğlaniş
Абу Ҳанифанинг кўфалик устозлари силсиласи
16.06.2021 / Bo‘limda Islom tarixi, Maqolalar

Ҳанафийлик мазҳабининг Мовароуннаҳрга кириб келиши

Мўтабар манбалардан  бирида келтирилишича, “Ҳижрий 95 (милодий 713) йили Қутайба ибн Муслим Шошга юриш бошлади. Халифа Ҳажжож унга ёрдам учун Ироқдан қўшин юборган эди. Қутайба шаввол ойида Шошда ёки Қўшмахонада турганида Ҳажжожнинг ўлими ҳақидаги хабар келди ва бундан қайғуга тушиб, қайтадан Марвга қараб йўлга тушди”. (Абу Жаъфар ат-Табари. “Историяат-Табари”, Ташкент,  Фан” 1987, 144). Ўрта Осиёга ислом дини мана шу пайтлардан бошлаб тарқала бошлади.

Ўрта Осиёга фиқҳ илмини биринчилардан бўлиб Абу Ҳафс Кабир роҳ.а. олиб кирганлар. У зотнинг қўлида кўпгина фақиҳлар ва олимлар етишиб чиқди. Ҳатто тарихчиларнинг таъкидлашларича, Бухорода илмнинг тарқалишга, имом ва уламоларнинг ҳурмат топишига сабабчи бўлган киши Абу Ҳафс Кабир роҳ.а. бўлган.

Абу Ҳафс Кабир роҳ.а. ҳанафий мазҳабининг фиқҳини Ўрта Осиё ва Мовароуннаҳрда тарқалишида жонбозлик кўрсатган бўлса, унинг оиласи, хусусан, ўғли Абдуллоҳнинг бу борада хизмати буюк бўлган. Шунинг учун ҳам уни Абу Ҳафс Сағир, яъни кичик Абу Ҳафс деб аташган.

Абу  Ҳанифа роҳ.а. асос солган мазҳаб VIII аср ўрталарида, унинг ҳаётлик чоғидаёқ тарқала бошлаб, шу асрнинг охирларида узоқ-яқин, жумладан,Ўрта Осиё ва Мовороуннаҳрга етиб келган эди.

Муҳаммад ибн Ҳасан Шайбоний роҳ.а.нинг мумтоз шогирдларидан бири бўлмиш Абу Ҳафс Аҳмад ибн Ҳафс ал-Кабир ал-Бухорий (832йил) роҳ.а. биринчи бўлиб, IX аср бошларида ушбу мазҳаб таълимотининг ҳақиқий ташувчиси сифатида ўз ватанига қайтиб келди. Бухоро шаҳрини Ҳанафийликнинг муҳум марказларидан бирига айлантирди. Унинг тарбияси отасида бир гуруҳ фақиҳлар, жумладан, ўз даврида Ҳанафий мазхабининг шайхи ва салоҳиятли вакили бўлган унинг ўгли Абу Ҳафс Сағир Муҳаммад ибн Аҳмад ибн Ҳафс р.а. юксак даражали фақиҳ мартабасига етгандир.

Мовароуннаҳрга Ислом дини кириб келганидан сўнг жуда кўпчилик Куфага бориб, Имоми Аъзам Абу Ҳанифа роҳ.а.нинг таълимоти билан танишди ва сафарининг самараси ўлароқ у зотнинг сўзлари ва фатволарини ўз юртига олиб келди. Шу тариқа Хуросон ва Мовароуннаҳр ҳудудлари Абу Ҳанифа роҳ.а.нинг таъсирида шаклланган алоҳида таълимотни қабул қилди.

Ҳанафий мазҳаби тарқалиши жараёнига дастлаб, Балх ва Райъ шаҳарларида асос солинди. 142/759-760 йилдаёқ Абу Ҳанифа роҳ.а.нинг шогирдларидан бири Абу Бакр ибн Абдуллоҳ Умар ибн Аҳмад ибн Довуд (ваф. 171/787-788) роҳ.а. Балх шаҳри қозиси бўлган. Ҳатто унинг вафотидан кейин ҳам ҳанафийлар у ерда ўз таъсирини сақлаб турди.

Абу Ҳанифа роҳматулоҳи алайҳ асос солган ҳанафийлик мазҳаби VIII асрнинг ўрталарида, кенг тарқала бошлаб, шу асрнинг охирларида узоқ-яқин ўлкаларга, жумладан Мовароуннаҳрга етиб келган эди. Турли шаҳарлардаги ҳанафий марказларининг шаклланишига Ироқ, Хуросон мактабларининг таъсири салмоқли бўлди. Муҳаммад ибн Ҳасан Шайбоний роҳ.а. (ваф. 805 й.) нинг шогирди Абу Ҳафс Аҳмад ибн Ҳафс ал-Кабир ал-Бухорий роҳ.а. (150/768-216/832) Бухоро мактабига асос солди.

У зотнинг тўлиқ исми шарифи-Аҳмад ибн Ҳафс ибн Забурқон ибн Абдуллоҳ ибн Бухорий. У зот ўз юртида эгаллаши мумкин бўлган барча илмларни пухта ўзлаштиргач, Бағдод сари йўл олдилар. У ерда Имом Муҳаммад роҳ.а.дан ҳанафийлик мазҳаби фиқҳини ўзлаштиргач, яна ўз юртларига қайтиб келадилар. Шу боис, у зот ҳанафийлик таълимотини биринчи бўлиб Мовароуннаҳрга олиб кекган шахс сифатида маълум ва машҳурдирлар.

Абу Ҳафс Аҳмад ибн Ҳафс Кабир Бухорий роҳ.а. Бухорода илмий ва диний билимлар ривожига катта ҳисса қўшган мадрасага асос солдилар. Шарқшунос олим Анас Боқиевич Холидов бутун араб салтанати ҳудудида илк бора Мовароуннаҳр ва Хуросонда мадрасалар барпо этилганин зикр этиб, биринчи мадраса Бухородаги “Фаржак” мадрасаси деган фикрни илгари суради. Ушбу мадраса 937-йили ёнғин натижасида ёниб кетган. Шунингдек, Ножий Маъруфнинг тадқиқотига таянган ҳолда “Нишопур, Бухоро, Ғазна ва Бушанжда Бағдоддаги биринчи мадраса барпо этилгунга қадар 33 та мадраса мавжуд бўлган”, деган маълумотни келтиради. Бухородаги Абу Ҳафс Кабир мадрасаси ўз замонасида машҳур мадрасалардан саналган. Тарихчи Вамбери ўзининг “Тарихи Бухоро” ва Ас-Саъдий “Тарих ад-Дувал” номли асарларида Имом Абу Ҳафс Кабир Бухорий роҳ.а.нинг мадрасаси ислом оламининг турли ўлкаларидаги олимлар ва талабалар орзу қилган энг яхши мадраса бўлганини таъкидлашган.

Суюндиков Суннатилло,
4-курс талабаси

What you can read next

7 саволга 7 жавоб: Намозга боғлиқ саволлар
Азон бу…
“Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам қиёматда менга шафоатчи ва гувоҳ бўлсинлар, десангиз...” туркумидан
“Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам қиёматда менга шафоатчи ва гувоҳ бўлсинлар, десангиз…” туркумидан 27- ҳадис
“Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам қиёматда менга шафоатчи ва гувоҳ бўлсинлар, десангиз...” туркумидан
“Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам қиёматда менга шафоатчи ва гувоҳ бўлсинлар, десангиз…” туркумидан 18- ҳадис

СЎНГИ МАҚОЛАЛАР

  • Mustaqillik — uluğ ne’mat

  • Kitoblar bilan muomala qiliş odoblari va ularni qölga kiritişga tarğib

  • ILM AMAL BILAN KAMOLGA YETADI

  • Ustoz va şogirdga umumiy bölgan odoblar

  • Kökaldoş madrasasida Xalqaro bağrikenglik kuniga bağışlangan “Zakovat” intellektual öyini taşkil etildi

ҚИДИРУВ ХИЗМАТИ

БЎЛИМЛАР

  • Bosh sahifa
  • Madrasa
  • Yangiliklar
  • Maqolalar
  • Taʼlim
  • Kurslar
  • Qabul
  • Boğlaniş

Тезкор ҳаволалар

  • Qabul tartibi
  • Kiriş imtihonlari 2027-2028
  • Ötiş ballari
  • Topşirganlar soni
  • Qurʼoni Karim va tajvid kursi
  • Tayyorlov kursi
  • 4 yillik öquv dasturi
  • Imtihon duolari

АЛОҚА

Тошкент 100208, Чилонзор тумани, Гулистон кўчаси, 37/1

+998 94 988 23 43

info@kukaldosh.uz

ХАРИТА

KökaldoşKökaldoş

Yandex xarita →Google xarita →

© 2018 - 2026. kukaldosh.uz | Ўзбекистон Мусулмонлари идораси "Кўкалдош" ўрта махсус ислом билим юрти.
Барча хуқуқлар химояланган. Сайтдан маълумот олинганда манба кўрсатилиши шарт.
АОКА интернет-ОАВ гувоҳномаси рақами: 1221

TOP