SIGN IN YOUR ACCOUNT TO HAVE ACCESS TO DIFFERENT FEATURES

FORGOT YOUR PASSWORD?

FORGOT YOUR DETAILS?

AAH, WAIT, I REMEMBER NOW!
KUKALDOSH.UZ
  • LOGIN

KUKALDOSH.UZ

  • Bosh sahifa
  • Madrasa
    • Madrasa tarixi
    • Rahbariyat
    • Yotoqxona
    • Axborot-resurs markazi
  • Yangiliklar
  • Maqolalar
    • Qurʼon ilmlari
    • Aqida
    • Fiqh
    • Tafsir
    • Hadis
    • Arab tili
    • Yurtimiz allomalari
    • Islom tarixi
    • Raddiyalar
    • Axloq va tarbiya
    • Bagʼrikenglik va jamiyat
    • Elektron kitoblar
  • Taʼlim
    • 4 yillik öquv dasturi
    • Ilm talab qilish odoblari
  • Kurslar
    • Qurʼoni Karim va tajvid kursi
    • Tayyorlov kursi
  • Qabul
    • Qabul tartibi
    • Kiriş imtihonlari 2027-2028
    • Ötiş ballari
    • Topşirganlar soni
    • Imtihon duolari
  • Boğlaniş
Оддий ва ноаниқ бўлмаган илми калом
13.02.2023 / Bo‘limda Axloq va tarbiya, Maqolalar

Оддий ва ноаниқ бўлмаган илми калом

Барча Пайғамбар алайҳимуссаломлар ўз қавмларини Аллоҳ таолога имон келтиришга ва Унгагина ибодат қилишга даъват қилганлар. Бироқ инсонларнинг озчилиги бу давъатларга эргашиган, кўпчилиги ўз саркашликлари ёки жоҳилликлари сабабли пайғамбарларни ёлғончига чиқаришган. Мана шундай пайтда анбиё алайҳиссаломлар – албатта Аллоҳ тарафидан ваҳий орқали – соғлом ақидага даъват қилишда ақлий ҳужжатларни келтиришни бошлашди. Биз: “Пайғамбарлар ўз қавмларига Аллоҳ таолодан келган нақлий ҳужжатларни ҳам келтиришди, деб айтшимиз учун  “Улар ақлий ҳужжат келтиришни бошлашди”, деб айтдик чунки уларнинг қавми улар Аллоҳнинг элчилари эканлигини ҳанузгача тасдиқлашмаган эди, сабаби қавм уларга юборилган пайғамбарни тасдиқлашмас экан ва нақл эгаси Аллоҳга имон келтирмас экан нақлий ҳужжатни етказишда фойда йўқ.”

Масалан, Нуҳ алайҳиссалом ўз қавми билан баҳсу мужодала қилганлар, ҳаттоки улар Нуҳга қарата: “Эй Нуҳ, мана биз билан кўп баҳсу мужодала қилдинг. Энди агар ростгўйлардан бўлсанг, бизга ваъда қилаётган нарсангни (яъни, азобни) келтир-чи”, дейишди (Ҳуд сураси 32-оят). Шак-шубҳасиз Нуҳ алайҳиссаломнинг ўз қавми билан баҳс-мужодаласи шариат фуруъларида эмас, балки ақидаларнинг ҳақиқатини исбот қилишда бўлди.

Иброҳим алайҳиссалом ҳам Намруд билан, ўз қавмлари ва ўз оталари билан ақлий далиллар ила мужодала қилдилар,  Қуръони каримдан мисол қилиб қуйидаги оятларни келтирсак бўлади: “Аллоҳ подшоҳлик берганидан ҳовлиқиб Иброҳим билан Парвардигори ҳақида талашган кимсанинг (Намруднинг) ҳоли-хабарини билмадингизми? Қайсики Иброҳим: «Парвардигорим тирилтириб, ўлдирадиган зотдир», деганида, у: «Мен (ҳам) тирилтираман ва ўлдираман», деди. Иброҳим айтди: «Албатта, Аллоҳ қуёшни Машриқдан чиқаради. Сен уни Мағрибдан чиқаргин-чи?» Шунда бу кофир довдираб қолди. Аллоҳ золим кимсаларни ҳидоят қилмайди.” (Бақара сураси 258 оят).

“Эсланг, у отасига: «Эй ота, нега сен эшитмайдиган, кўрмайдиган ва сенга бирон фойда етказа олмайдиган бутга ибодат қилурсан?” (Марям сураси 42 оят)

“Эсланг, у отасига: «Эй ота, нега сен эшитмайдиган, кўрмайдиган ва сенга бирон фойда етказа олмайдиган бутга ибодат қилурсан? Ўшанда (Иброҳим) отаси ва қавмига: «Сизлар доимо чўқинадиган бу ҳайкаллар нимадир (яъни, нега жонсиз ҳайкалларга сиғиняпсизлар?!)» деганида, Улар айтдилар: «Бизлар ота-боболаримизни ҳам уларга сиғинган ҳолда топганмиз». У деди: «Дарҳақиқат, сизлар ҳам, ота-боболарингиз ҳам очиқ залолатда экансизлар». Улар айтдилар: «Келтирган — айтган (бу сўзларинг) ростми ёки сен ҳазил қилгувчиларданмисан?»” (Анбиёлар 52-55 оятлар).

Мусо алайҳиссалом ҳам шу тарзда Фиръавн билан ҳужжатлашганлар, Аллоҳ таоло айтади: “Фиръавн деди: «Барча оламларнинг Парвардигори (деганинг) нимаси яна?» (Мусо) айтди: «У агар ишонадиган бўлсанглар, осмонлар ва Ернинг ҳамда уларнинг орасидаги барча нарсаларнинг Парвардигори — Хожасидир». (Фиръавн) атрофидаги (аъёнлар)ига: «Қулоқ солмайсизларми?», деб (масхара қилди). (Мусо) айтди: «У сизларнинг ҳам, ўтган ота-боболарингизнинг ҳам Парвардигоридир». (Фиръавн) деди: «Сизларга элчи қилиб юборилган бу пайғамбарингиз шак-шубҳасиз, жиннидир». (Мусо) айтди: «Агар ақл юргизувчи бўлсангизлар, У машриқ ва мағрибни ҳамда уларнинг ўртасидаги бор нарсаларнинг Парвардигоридир». (Фиръавн) деди: «Қасамки, агар сен мендан ўзгани илоҳ қилиб оладиган бўлсанг, албатта мен сени зиндонбанд кимсалардан қилиб қўюрман!» (Мусо) айтди: «Агар мен сенга (ўзимнинг ҳақ пайғамбар эканлигимни далолат қиладиган) очиқ нарса — мўъжиза келтирсам ҳам-а?»” (Шуаро сураси 23-30 оятлар).

Пайғамбарлар ўзларини ёлғончига чиқарувчи қавмлари билан қилган кўплаб мужодалалар ҳақида булардан ташқари яна бошқа кўплаб мисоллар бор бўлиб, бунга “Ақидату таҳовия”нинг шарҳида шориҳ Имом Ғазнавий Ҳиндий  ишора қилганлар.

Аллоҳ таоло Қуръони каримда пайғамбарлар ўз қавмлари билан ақлий муноқаша (ўзаро сўзлашув)ни келтириш орқали инсонларга илоҳий талабга кўра ақлий далилларни келтиришни ўргатди.

 Давоми бор….
Абул Баракот Насафийнинг «Алэътимод фил эътиқод» асаридан Рустам Охунжонов таржимаси

What you can read next

“Саҳобаларнинг фазли борасида юз оят” туркумидан 3-оят
“Саҳобаларнинг фазли борасида юз оят” туркумидан 4-оят
Ҳасан ибн Зиёднинг ҳаёти ва илмий мероси
Ҳасан ибн Зиёднинг ҳаёти ва илмий мероси
Биринчи Президент ўгитлари

СЎНГИ МАҚОЛАЛАР

  • Mustaqillik — uluğ ne’mat

  • Kitoblar bilan muomala qiliş odoblari va ularni qölga kiritişga tarğib

  • ILM AMAL BILAN KAMOLGA YETADI

  • Ustoz va şogirdga umumiy bölgan odoblar

  • Kökaldoş madrasasida Xalqaro bağrikenglik kuniga bağışlangan “Zakovat” intellektual öyini taşkil etildi

ҚИДИРУВ ХИЗМАТИ

БЎЛИМЛАР

  • Bosh sahifa
  • Madrasa
  • Yangiliklar
  • Maqolalar
  • Taʼlim
  • Kurslar
  • Qabul
  • Boğlaniş

Тезкор ҳаволалар

  • Qabul tartibi
  • Kiriş imtihonlari 2027-2028
  • Ötiş ballari
  • Topşirganlar soni
  • Qurʼoni Karim va tajvid kursi
  • Tayyorlov kursi
  • 4 yillik öquv dasturi
  • Imtihon duolari

АЛОҚА

Тошкент 100208, Чилонзор тумани, Гулистон кўчаси, 37/1

+998 94 988 23 43

info@kukaldosh.uz

ХАРИТА

KökaldoşKökaldoş

Yandex xarita →Google xarita →

© 2018 - 2026. kukaldosh.uz | Ўзбекистон Мусулмонлари идораси "Кўкалдош" ўрта махсус ислом билим юрти.
Барча хуқуқлар химояланган. Сайтдан маълумот олинганда манба кўрсатилиши шарт.
АОКА интернет-ОАВ гувоҳномаси рақами: 1221

TOP